Qrup yoxsa fərdi ingilis dili dərsi: hansını seçməli, 6 meyar və qərar planı

İngilis dili kursları axtaranların çoxu eyni yerdə ilişir: qrupa yazılım, yoxsa fərdi müəllim tapım? Hər iki variantın tərəfdarı var. Bir dostun qrup dərsini tərifləyir, başqası isə fərdi dərsdən sonra bir ildə irəlilədiyini deyir. Hər ikisi də doğru ola bilər, çünki seçim formatın özündən çox sənin səviyyəndən, məqsədindən, büdcəndən və xasiyyətindən asılıdır.

Bu yazıda iki formatı altı meyar üzrə müqayisə edirik: öyrənmə sürəti, danışıq təcrübəsi, qiymət, çeviklik, motivasiya və geri bildirim. Sonra dörd real vəziyyət üzrə hansının uyğun olduğunu göstəririk və sonda dörd addımlıq qərar planı veririk. Məqsəd "qrup pisdir" və ya "fərdi bahadır" kimi ümumi cümlələr deyil, sənin vəziyyətin üçün konkret cavabdır.

Fərdi dərs variantı sənə daha yaxın görünürsə, mövzunun əsas anlayışlarını ingilis dili repetitor seçimi yazısında ətraflı oxuya bilərsən. Burada isə yalnız qrup və fərdi formatın fərqinə fokuslanırıq.

İki formatın əsas fərqi nədir

Fərdi dərsdə dərsin bütün vaxtı sənindir. Müəllim səhvlərini görür, tempi sənə uyğunlaşdırır, mövzunu sənin işinə, imtahanına və ya maraqlarına görə seçir. Qrup dərsində isə proqram bütün iştirakçılar üçün ümumidir, vaxt bölünür, amma əvəzində canlı ünsiyyət, müxtəlif səslər və rəqabət mühiti yaranır.

Bu fərq sadə riyaziyyatla da görünür. 60 dəqiqəlik dərsdə fərdi tələbə təxminən 25-30 dəqiqə danışa bilər, çünki müəllim qalan vaxtı izah və düzəliş üçün istifadə edir. Beş nəfərlik qrupda hər kəsin payına isə 6-8 dəqiqə danışıq düşür. Digər tərəfdən, qrupda başqalarının danışığını dinləmək və onların səhvlərindən öyrənmək də real öyrənmə mənbəyidir.

Üçüncü fərq psixoloji tərəfdir. Fərdi dərsdə səhv etməkdən qorxmaq azalır, çünki yalnız müəllim eşidir. Qrupda isə bəzi insanlar utandıqları üçün susur, bəziləri isə əksinə, başqalarının qarşısında danışmağa öyrəşir və qısa müddətdə sərbəstləşir. Ona görə də "hansı daha yaxşıdır" sualının universal cavabı yoxdur.

Altı meyar üzrə müqayisə

Aşağıdakı iki sütun hər formatın güclü və zəif tərəflərini göstərir. Yaşıl nişanlı sətirlər üstünlük, qırmızı nişanlı sətirlər isə çatışmazlıqdır. Hər sətir bir meyara aiddir.

İlk baxışda cədvəl fərdi dərsə üstünlük verir, amma bu, bir meyarın digərlərindən vacib olduğunu göstərmir. Büdcən məhduddursa, qiymət meyarı həlledici ola bilər. Danışığa çəkinirsənsə, qrupun ünsiyyət üstünlüyü sənin üçün əsas sayılmaya bilər. Meyarları öz prioritetlərinə görə sırala.

Öyrənmə sürəti məsələsində bir qeyd lazımdır. Fərdi dərsdə sürətli irəliləmək yalnız müəllim yaxşı plan qurduqda mümkündür. Zəif müəllimlə fərdi dərs yaxşı qrupdan daha yavaş nəticə verə bilər. Beləliklə, format qədər müəllimin keyfiyyəti də vacibdir.

Qrup dərsinin güclü tərəfləri

Qrup dərsinin ilk böyük üstünlüyü qiymətdir. Müəllimin vaxtı bir neçə nəfər arasında bölündüyündən dərs başına xərc aşağı düşür. Bu, uzunmüddətli öyrənmə üçün vacibdir, çünki ingilis dilini 6-12 ay davamlı öyrənmək lazımdır və yüksək haqq çox adamı yarıyolda dayandırır.

İkinci üstünlük motivasiyadır. Həftədə iki dəfə müəyyən saatda dərsə getmək öhdəliyi yaradır. Qrup yoldaşlarının irəlilədiyini görmək də səni tələsdirir. Ev tapşırığını yerinə yetirməyəndə qrupun qarşısında "borclu" olmaq hissi çoxlarını intizamda saxlayır. Öz-özünə öyrənənlərdə isə dərsi atmaq və "sabaha saxlamaq" çox rast gəlinən problemdir.

Üçüncü üstünlük real ünsiyyətdir. Danışıqda qarşında müxtəlif aksent, sürət və lüğət olan insanlar olur. Bu, həqiqi həyatdakı söhbətə daha yaxındır. Cütlük işi, rol oyunu və qrup diskussiyası kimi tapşırıqlar danışıq sərbəstliyini artırır. Danışıq bacarığı üzərində işləmək üçün ingilis dili speaking bacarığı yazısındakı məşqlər qrupda daha rahat tətbiq olunur.

Dördüncü üstünlük başqalarından öyrənməkdir. Qrup yoldaşının verdiyi sualı sən də düşünmüş ola bilərsən, amma verməyə çəkinmisən. Başqasının səhvini müəllimin düzəltməsini görmək isə həmin səhvi sən etməzdən əvvəl öyrənməyə imkan verir. Bu, "dolayı öyrənmə" adlanır və qrupun gizli üstünlüyüdür.

Qrupun zəif tərəfləri də var. Səviyyə fərqi böyükdürsə, güclü tələbə darıxır, zəif tələbə isə geri qalır. Müəllim ortalığa görə dərs keçir. Dərsi buraxsan, mövzu qaçır və növbəti dərsi başa düşmək çətinləşir. Yaxşı qrup mərkəzləri bu risk üçün səviyyə testi aparır və buraxılmış dərslər üçün yazı və ya təkrar imkanı verir. Qrupa yazılmazdan əvvəl bu şərtləri soruş.

Fərdi dərsin güclü tərəfləri

Fərdi dərsin əsas gücü fərdiləşdirmədir. Müəllim ilk dərsdə sənin səviyyəni, məqsədini və zəif nöqtələrini müəyyən edir, sonra yalnız sənə lazım olanı keçir. Məsələn, işdə tez-tez zəng edirsənsə, telefon danışığı və iş lüğəti üzərində işləyirsiniz, qrammatika qalan hissəsini isə sonraya saxlayırsınız. Qrupda belə seçim yoxdur, çünki proqram ortaq mövzulara bağlıdır.

İkinci güc sürətdir. Bir tələbəyə yönəlmiş dərs eyni vaxtda daha çox məlumat verir, çünki izahı təkrarlamağa və gözləməyə ehtiyac yoxdur. İmtahana qısa müddətə hazırlaşan şəxs üçün bu həlledici ola bilər. Məsələn, üç ay sonra IELTS verməlisənsə, zəif bacarığı hədəfləyən fərdi plan çox vaxt daha qısa yoldur. Hansı sertifikatın sənə uyğun olduğunu bilmirsənsə, beynəlxalq ingilis dili sertifikatı seçimi yazısına baxmaq faydalıdır.

Üçüncü güc çevikliydir. Növbəli işləyənlər, tələbələr, səyahət edən və ya qeyri-sabit qrafiki olan insanlar üçün sabit qrup saatı problemdir. Fərdi dərsdə vaxtı müəllimlə razılaşdırırsan, lazım olanda dəyişdirə bilərsən və dərsi Zoom-da keçmək də mümkündür.

Dördüncü güc ətraflı geri bildirimdir. Müəllim hər səhvi dərhal düzəldir, tələffüzü, vurğunu və cümlə quruluşunu real vaxtda yoxlayır. Azərbaycanlı öyrənənlərin tipik problemləri, məsələn artikl və zaman səhvləri, bir-bir izlənir və ev tapşırığı bunlara görə verilir. Qrupda isə bu səviyyəli geri bildirimi almaq çətindir.

Fərdi dərsin də çatışmazlıqları var. Birincisi qiymətdir. İkincisi, ünsiyyət yalnız bir insanla olur, bu isə müxtəlif danışıq üslublarına öyrəşməyə mane ola bilər. Üçüncüsü, intizamı özün qurmalısan, çünki heç kim səni yoxlamır. Dördüncüsü, müəllimlə kimya yaranmazsa, bütün dərs yarıtmaz keçə bilər. Ona görə sınaq dərsi mühümdür: bir dərsdən sonra müəllimi dəyişmək hüququn var.

Hansı vəziyyətdə hansı format

Aşağıdakı dörd kart tipik vəziyyətlər üzrə tövsiyə verir. Bunlar qəti qaydalar deyil, əksər hallarda işləyən ümumi istiqamətlərdir. Cədvəl yerinə kart formatı seçilib ki, telefonda da rahat oxunsun.

Kartlara baxanda görürsən ki, tövsiyələr səviyyəyə görə dəyişir. Başlanğıc səviyyədə təməlin düzgün qurulması vacibdir və burada hər iki format işləyir, əsas şərt kiçik qrup və ya diqqətli müəllimdir. Orta səviyyədə qrup danışıq üçün, fərdi dərs isə qrammatika və iş üçün üstündür. Yuxarı səviyyədə isə imtahan hazırlığı çox vaxt fərdi qaydada daha səmərəlidir.

Bir də qeyd edək ki, formatlar bir-birini istisna etmir. Bir çox tələbə qrup dərsinə gedir və həftədə bir fərdi dərs əlavə edir. Qrup ünsiyyət və intizam verir, fərdi dərs isə zəif nöqtələri düzəldir. Büdcə imkan verirsə, bu kombinasiya ən yaxşı nəticə verən yollardan biridir.

Seçim edərkən ən çox edilən beş səhv

Birinci səhv yalnız qiymətə baxmaqdır. Dərs başına ucuz qrup, nəticə vermirsə, əslində ən bahalı seçimdir. Çünki zaman və motivasiya da xərcdir. Qiyməti müqayisə edəndə aylıq məbləğlə yanaşı dərsin müddətini, qrupun ölçüsünü və ev tapşırığına rəy verilib-verilmədiyini də hesaba qat.

İkinci səhv səviyyəni düzgün qiymətləndirməməkdir. Bir çox insan özünü B1 sayır, amma danışıqda A2 səviyyəsindədir. Səviyyədən yuxarı qrupa düşən tələbə dərsi başa düşmür və susur, aşağı qrupa düşən isə darıxır. Rəsmi səviyyə testi bu risqi azaldır. Səviyyəni özün yoxlamaq istəsən, CEFR səviyyələri yazısında hər səviyyənin nəyi bacardığı göstərilib.

Üçüncü səhv dostun təcrübəsinə tam güvənməkdir. Dostun üçün işləyən müəllim və ya qrup sənin üçün işləməyə bilər, çünki məqsədiniz, səviyyəniz və öyrənmə tərziniz fərqlidir. Tövsiyə yaxşı başlanğıcdır, amma qərarı sınaq dərsindən sonra vermək lazımdır.

Dördüncü səhv nəticəni tez gözləməkdir. İlk iki həftədə irəliləyiş hiss olunmaya bilər, çünki dil bacarığı mərhələlərlə formalaşır. Ona görə müəllimi və ya formatı bir-iki dərsdən sonra dəyişmək düzgün deyil. Əksinə, 8 həftə sonra obyektiv ölçü apar: yeni lüğət, danışıq sürəti, anlama səviyyəsi.

Beşinci səhv ev işini atlamaqdır. Hansı format olursa olsun, dərsdən kənar məşq olmadan irəliləyiş yavaşdır. Qrup tələbəsi bunu "müəllim keçdi, mən də bildim" kimi düşünməməlidir. Fərdi tələbə isə müəllimin hər şeyi onun yerinə edəcəyini gözləməməlidir. Dərs istiqamət verir, nəticəni isə təkrar və davamlılıq yaradır.

Yaşa görə fərqlər

Uşaqlar və yeniyetmələr üçün qrup formatı çox vaxt daha təbii işləyir, çünki oyun, tapşırıq və yoldaşlarla ünsiyyət onları dərsdə saxlayır. Amma uşaq çox diqqətsizdirsə və ya geri qalırsa, fərdi dərs ona özünə güvən qazandıra bilər. Valideynlər üçün sadə qayda: ilk dövrdə uşağın marağını izləyin, maraq azalırsa formatı dəyişin.

Böyüklər üçün isə əsas amil vaxt və məqsəddir. İşləyən insanın həftə içi axşam sabit qrup saatında iştirak etməsi çətin ola bilər, fərdi dərs isə iş qrafikinə uyğunlaşa bilir. Tələbələr üçün isə büdcə əsas meyar olduğundan qrup daha əlçatandır. Yaşlı öyrənənlər çox vaxt öz tempində getməyi üstün tuturlar, ona görə fərdi dərs onlara daha rahatdır.

Evdə öyrənməklə birləşdirmək

Hansı formatı seçməyindən asılı olmayaraq dərsin özü kifayət etmir. Həftədə iki dəfə 90 dəqiqəlik dərs 3 saat edir, bu isə dil öyrənmək üçün azdır. Qalan vaxtda dinləmək, oxumaq və təkrar etmək lazımdır. Dərsdən kənar məşqin necə qurulacağını evdə ingilis dili öyrənmək yazısında addım-addım göstərmişik.

Qrup tələbəsi üçün ev tapşırığı həm də geridə qalmamaq vasitəsidir. Dərsdə keçilən 20 yeni sözü gün ərzində üç dəfə təkrar etmək onları yadda saxlamağın yeganə yoludur. Fərdi tələbə üçün isə ev tapşırığı müəllimin növbəti dərsi planlaşdırması üçün məlumat mənbəyidir: səhvlərin təhlili gələn dərsin mövzusunu müəyyən edir.

Real nəticə üçün sadə qayda var: dərsdə keçdiyin hər saat üçün evdə ən azı bir saat işlə. Bu vaxtın bir hissəsi dinləmə, bir hissəsi yazı və bir hissəsi də ucadan danışıq ola bilər. Tək danışıq məşqi qrup tələbəsinin dərsdə danışıq payının azlığını kompensasiya edir.

Seçim zamanı bir praktik məsləhət də var: dərs müddətinə və tezliyə fikir ver. Həftədə bir dəfə 60 dəqiqəlik dərs çox yavaş irəliləyiş verir, çünki iki dərs arasında yeddi gün keçir və öyrənilənlərin böyük hissəsi unudulur. Həftədə iki və ya üç dəfə qısa dərs, məsələn 60-90 dəqiqə, həm qrupda, həm fərdi formatda daha yaxşı nəticə verir. Müntəzəmlik formatdan daha güclü amildir.

Qərar planı: dörd addım

Əgər hələ də tərəddüdlüsənsə, aşağıdakı plan seçimi dörd addıma bölür. Hər addım bir sualı cavablandırır və sonda sənin üçün aydın istiqamət qalır.

Planda ən çox atlanan addım üçüncüsüdür. İnsanlar sınaq dərsi almadan qrupa yazılır və ya ilk tapdıqları müəllimlə razılaşır. Halbuki bir saatlıq sınaq həftələrlə yanlış seçimdən qoruyur. Kursun və ya müəllimin sənə uyğun olub-olmadığını yalnız canlı dərsdə hiss etmək olar.

Müəllim seçimi formatdan vacibdir

Qrup yoxsa fərdi sualından sonra ikinci sual müəllimin kim olduğudur. Eyni formatda fərqli müəllimlərlə nəticə fərqli olur. Yaxşı müəllim səviyyəni dəqiq müəyyən edir, plan qurur, ev tapşırığını yoxlayır və irəliləyişi ölçür. Zəif müəllim isə dərsi kitabdan oxumaq və ya sərbəst söhbətlə keçirir.

Müəllimi seçəndə bunlara bax: dərs planı varmı, səviyyəni necə müəyyən edir, ev tapşırığı verirmi, sənin məqsədinə uyğun təcrübəsi varmı, sınaq dərsi təklif edirmi. Bu suallar həm qrup müəllimi, həm də fərdi repetitor üçün eyni dərəcədə işləyir. Platformamızda müəllimlərin profilləri, təcrübəsi və qiymətləri açıq göstərilir: ingilis dili repetitor axtarışı ilə sənə uyğun olanı tapa bilərsən.

Sonda bir məsləhət: ilk seçim son seçim deyil. Bir ay sonra format və ya müəllim sənə uyğun deyilsə, dəyişmək normaldır. Dil öyrənmək marafondur və uzun müddət davam etdirə biləcəyin format ən yaxşı formatdır. Qeyri-ideal, amma davamlı format ideal, amma yarıda buraxılan formatdan yaxşı nəticə verir.