İngilis dili kursları axtararkən bir sözlə tez-tez rastlaşırsan: intensiv. Reklamda "3 ayda B1", "30 günə danışıq" və ya "həftədə 5 dərs" yazılır, və bu, ilk baxışda çox cəlbedicidir. Amma intensiv kurs sehrli düymə deyil. O, öyrənmə sürətini artıran, eyni zamanda yük də qoyan formatdır. Bəzi insan üçün ən yaxşı qərardır, bəziləri üçün isə ikinci həftədə yarımçıq qalan təcrübə.
Bu yazıda intensiv kursun nə demək olduğunu, adi tempo ilə real fərqini, kimə uyğun olduğunu və kimə uyğun olmadığını açıq şəkildə izah edirik. Sonra seçim meyarlarını, ödəniş qaydalarını və beş addımlıq qərar planını veririk. Məqsəd reklam vədlərinə inanmaq yox, öz vəziyyətinə baxıb sakit qərar verməkdir.
Əgər intensivlikdən əvvəl dərsin qrup və ya fərdi olması səni düşündürürsə, bu sualı ayrıca qrup yoxsa fərdi ingilis dili dərsi yazısında təhlil etmişik. Burada isə yalnız tempo və yük məsələsinə fokuslanırıq.
Intensiv ingilis dili kursu nə deməkdir
İntensiv kurs, eyni proqramın daha qısa müddətdə və daha sıx cədvəllə keçilməsidir. Adi kursda həftədə iki-üç dərs olur və bir səviyyə, məsələn A2, altı-doqquz ay çəkə bilər. Intensiv kursda həftədə beş dərs, bəzən gündə iki dərs olur və eyni səviyyə iki-üç ayda keçilir. Proqramın məzmunu çox dəyişmir, dəyişən zaman sıxlığıdır.
Bazarda "intensiv" sözü bir neçə fərqli məna daşıyır və bu, çaşqınlıq yaradır. Bəzi mərkəz həftədə üç dərs keçir və bunu intensiv adlandırır. Başqası gündə dörd saat dərs qoyur. Ona görə kursa yazılmazdan əvvəl rəqəmləri soruşmaq lazımdır: həftədə neçə dərs, hər dərs neçə dəqiqə, ümumi proqram neçə həftə və cəmi neçə saat. Bu dörd rəqəm reklam sözündən daha çox şey deyir.
Praktik ölçü belədir: həftədə 8-10 saatdan az olan format çox güman ki, intensiv deyil, sadəcə sıxlaşdırılmış standart tempodur. Həftədə 15-20 saat olan format isə tam məşğuliyyət tələb edir və adətən işləyən insan üçün real deyil. Əksər uğurlu intensiv proqramlar bu iki rəqəmin arasında yerləşir.
Niyə intensiv format işləyə bilir
İntensiv formatın gücü unutma əyrisindədir. Yeni öyrənilən məlumat təkrar edilmədikdə bir neçə gün ərzində xeyli hissəsi yaddan çıxır. Standart tempoda iki dərs arasında dörd-beş gün ola bilər və hər dərsdə əvvəlki mövzunun bir hissəsini yenidən öyrənməyə vaxt gedir. İntensiv formatda isə təkrar qısa aralıqla gəldiyi üçün yaddaşda möhkəmlənir.
İkinci üstünlük məruz qalmadır. Gündəlik ingilis dili ilə məşğul olanda beyin dili "kənar" yox, "işçi" sistem kimi tanımağa başlayır. Ana dilindən tərcümə etmədən düşünmək sürətlənir. Bu keçid adətən dilin gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrildiyi zaman baş verir. Bu mövzuda gündəlik məşq vərdişini gündəlik ingilis dili öyrənmə rutini yazısında ayrıca göstərmişik.
Üçüncü üstünlük motivasiyadır. Qısa müddətə yönəlmiş məqsəd, məsələn imtahana dörd ay qalması, diqqəti toplayır. Uzun və qeyri-müəyyən proqramda motivasiya tədricən azalır, qısa və aydın hədəfdə isə insan daha çox zəhmət çəkməyə hazır olur. Dördüncü üstünlük görünən nəticədir: irəliləyiş tez hiss olunur və bu, davam etmək üçün güclü stimul verir.
İntensiv kursun risk və çətinlikləri
İntensiv format hər kəs üçün yaxşı deyil, və bunu açıq demək lazımdır. Birinci risk yorğunluqdur. Yeni dil öyrənmək zehni cəhətdən ağırdır. Gündə iki-üç saat dərs, üstəlik ev tapşırığı, işləyən insan üçün həftələr ərzində davam etdirmək çətindir. Yorğun beyin yeni məlumatı zəif mənimsəyir və dərsdə iştirak da passiv olur.
İkinci risk səthi öyrənmədir. Çox mövzunun qısa vaxtda keçilməsi onların hamısının dərin mənimsənilməsi demək deyil. Qrammatika qaydasını başa düşmək ilə onu nitqdə avtomatik işlətmək fərqli şeylərdir. İkincisi vaxt və təkrar tələb edir. Əgər kurs bitdikdən sonra dil ilə məşğul olmaq dayanırsa, qazanılan səviyyə iki-üç ay ərzində xeyli geriləyə bilər.
Üçüncü risk maliyyə riskidir. Intensiv kursun ümumi haqqı adətən yüksəkdir və çox vaxt əvvəlcədən ödənilməsi tələb olunur. Əgər iki həftədən sonra tempo sənə ağır gəlirsə, qaytarma qaydaları yoxdursa, pul itirirsən. Bu səbəbdən ödəniş şərtlərini əvvəlcədən yazılı öyrənmək çox vacibdir. Bu mövzuya aşağıda qayıdacağıq.
Dördüncü risk "xəstəlik və ya iş" fasiləsidir. Intensiv formatda bir həftə buraxmaq standart formatda iki həftə buraxmağa bərabərdir, çünki proqram sıxdır və qrup irəli gedir. Buraxılmış mövzunu yetişmək çox çətin olur. Əgər həyatında gözlənilməz hallar tez-tez baş verirsə, çevik cədvəl daha təhlükəsizdir.
Kimə intensiv kurs uyğundur
İntensiv kurs ən çox konkret son tarixi və aydın hədəfi olan insanlara uyğun gəlir. Məsələn, dörd ay sonra IELTS və ya başqa imtahana hazırlaşan tələbə, xaricdə işə başlamazdan əvvəl səviyyəni qaldırmalı olan mütəxəssis, müsahibəyə hazırlaşan insan. Belə vəziyyətlərdə vaxt əsas məhdudiyyətdir və sıxlaşdırılmış plan məntiqlidir.
İkinci qrup boş vaxtı olan insanlardır: yay tətilində tələbə, məzuniyyətdə olan işçi, iş axtarışında olan və ya fasilədə olan şəxs. Onlar üçün bir neçə həftəlik tam məşğuliyyət çox dəyərli ola bilər. Belə fürsət hər zaman olmur və yaxşı istifadə edilsə, bir neçə ayın işini qısa vaxtda görmək mümkündür.
Üçüncü qrup artıq orta səviyyəni bilən və "platoda" ilişib qalanlardır. B1-də illərlə qalan insanın problemi çox vaxt məlumat çatışmazlığı yox, aktiv istifadə çatışmazlığıdır. Qısa intensiv blok danışıq və yazı bacarığını bir anda aktivləşdirə bilər. Belə hallarda imtahan səviyyələri və hədəfləri IELTS imtahan qiyməti və bal sistemi ilə tanış olmaq da faydalıdır.
Dördüncü qrup isə tamamilə yeni mühitə düşən insanlardır: köçmək, təhsil almaq və ya iş üçün xaricə getmək planı olanlar. Onlarda dil ehtiyacı real və təcilidir. Belə insanlar üçün hətta ağır cədvəl belə motivasiya ilə üstələnir.
Kimə intensiv kurs uyğun deyil
Tam iş günü olan və axşam yorğun qayıdan insan üçün həftədə beş dərs çox vaxt davam gətirmir. İlk iki həftə həvəs olur, üçüncü həftədə dərsi buraxmaq başlayır, dördüncü həftədə kurs yarımçıq qalır. Bu halda həftədə iki-üç dərs, lakin üç ay əvəzinə səkkiz ay davam edən plan daha yaxşı nəticə verir. Dil öyrənməkdə davamlılıq sürətdən üstündür.
Sıfırdan başlayanlar üçün də intensiv format çox vaxt ağırdır. Yeni əlifba, yeni tələffüz, yeni qrammatika məntiqi birdən gəldikdə çaşqınlıq yaranır. Başlanğıc səviyyədə əvvəlcə standart tempo ilə baza qurmaq, sonra intensiv bloka keçmək məsləhətdir. Başlayanlar üçün səviyyə və uyğun yaş haqqında ingilis dili neçə yaşdan başlamaq yazısı da faydalı ola bilər.
Uşaqlar və yeniyetmələr üçün də vəziyyət fərqlidir. Məktəb yükü olan şagird üçün həftədə beş dərs əlavə yükdür və yuxu, istirahət, digər fənlər əziyyət çəkir. Onlar üçün qısa, oyunlu və müntəzəm dərslər daha yaxşıdır. Yay tətili isə istisnadır: bu zaman qısa intensiv proqram uşaq üçün uğurlu ola bilər, əgər dərs yüngül və interaktivdirsə.
Son qrup öyrənmə üslubu ilə bağlıdır. Bəzi insanlar yavaş, düşünərək, təkrar edərək öyrənir. Bunun səhv yeri yoxdur. Əgər sən məlumatı mənimsəmək üçün zaman lazım olan tipsənsə, intensiv format səni sıxacaq. Özünə dürüst ol: sürət nəticə demək deyil.
Üç yol: kim hansını seçməlidir
Aşağıdakı üç kart tipik vəziyyətlər üzrə tövsiyə verir. Bu, qəti qayda deyil, əksər hallarda işləyən istiqamətdir. Kart formatı telefonda rahat oxunsun deyə seçilib.
Kartlardan görürsən ki, intensiv və standart tempo bir-birinin rəqibi deyil. Çox insan üçün ən yaxşı yol hibriddir: qısa müddət intensiv, sonra davamlı tempo. İntensiv blok irəliləyişi sürətləndirir, standart tempo isə qazanılanı möhkəmləndirir. Bu birləşmə ən az risklə ən yaxşı nəticə verir.
İntensiv kurs seçərkən 6 meyar
Əgər intensiv formatın sənə uyğun olduğuna qərar versən, indi konkret kursu necə seçəcəyini bilməlisən. Aşağıdakı altı meyar reklamdan çox şey deyir.
Birinci meyar saatların açıq hesabıdır. Kurs "3 ay" demirsə, "72 dərs saatı, həftədə 6 saat" deməlidir. Dəqiq saat sayı olmayan intensiv kurs şübhəlidir. İkinci meyar qrup ölçüsüdür: intensiv formatda böyük qrup xüsusilə zəifdir, çünki hər tələbəyə dərsdə danışmaq üçün az vaxt düşür. İdeal ölçü 4-6 nəfərdir.
Üçüncü meyar səviyyə testidir. Ciddi kurs qeydiyyatdan əvvəl səviyyəni yoxlayır və səni uyğun qrupa yerləşdirir. Səviyyə testi olmadan hər kəsi bir qrupa yığan kursda geridə qalacaq və ya darıxacaqsan. Dördüncü meyar ev tapşırığı və geri bildirimdir: intensiv kursda tapşırıq yoxlanılmalı və səhvlər izah edilməlidir. Yoxlanılmayan tapşırıq vaxt itkisidir.
Beşinci meyar müəllimin təcrübəsidir. Sıx cədvəldə müəllim dərsi dinamik və müxtəlif aparmalıdır, yoxsa üç saatlıq dərs yuxulu keçir. Sınaq dərsi və müəllimin imtahan və ya kurs nəticələri soruşulmalıdır. Altıncı meyar şəffaf qiymətdir: ümumi məbləğ, dərs başına haqq, əlavə materiallar və ödəniş qrafiki yazılı olmalıdır. Qiymətlər mövzusunu geniş şəkildə növbəti yazılarımızda açacağıq, amma indiki meyar sadədir: "ucuz" kursun dərs başına dəyərini hesabla.
Bir məsələ də var: sertifikat. Bəzi kurslar bitəndə öz sertifikatını verir. Bu, motivasiya üçün yaxşıdır, amma beynəlxalq səviyyə təsdiqi deyil. Rəsmi nəticə üçün Cambridge, IELTS və ya digər imtahan lazımdır. Azərbaycanda tanınan sertifikatlar və onların tələbləri üçün DİM ingilis dili sertifikatı yazısına baxa bilərsən.
Evdə təkrar: intensivin gizli hissəsi
İntensiv kursun uğuru dərs otağında yox, dərsdən sonra qərarlaşır. Dərs yeni materialı verir, evdəki təkrar isə onu uzunmüddətli yaddaşa yazır. Intensiv formatda hər dərsdən sonra ən azı 30-45 dəqiqə təkrar planlaşdırmaq lazımdır. Bu vaxtı hesablamasan, kursun real yükü səni təəccübləndirəcək.
Effektiv təkrar sadə üç hissədən ibarətdir. Birincisi, dərsdə öyrənilən yeni 10-15 sözü kartlara yaz və axşam, səhər və ertəsi gün təkrar et. İkincisi, dərsdə keçilən qrammatikanı özün üçün üç cümlə ilə nümunəyə çevir: həyatından, işindən, ailəndən. Üçüncüsü, dərsdən sonra 5 dəqiqə ucadan danışaraq günün mövzusunu danış. Ucadan danışmaq beyni aktiv istehsal rejiminə keçirir.
Həftəsonu isə yüngül, amma fərqli məşq üçündür: bir podkast dinlə, qısa video izlə, bir səhifə oxu. Bunlar yeni qaydaları öyrənmək üçün yox, gündəlik məruz qalma üçündür. İnsan intensiv kursda tam yorulmasın deyə həftədə bir gün tam istirahət də vacibdir. Beyin yeni məlumatı yuxu və istirahət zamanı möhkəmləndirir.
Danışıq bacarığı intensiv kursun ən çox qazanan hissəsidir, çünki gündəlik danışıq praktikası asanlıqla yaranır. Əgər dərsdə kifayət qədər danışmırsansa, əlavə məşqlər üçün ingilis dili speaking bacarığı yazısındakı üsulları tətbiq et.
İntensiv kursa necə qərar vermək olar
Qərar tələsik verilməməlidir, çünki intensiv kurs həm vaxt, həm də pul baxımından böyük öhdəlikdir. Aşağıdakı plan seçimi beş addıma bölür və hər addım konkret suala cavab verir.
Planın ən çox atlanan addımı ikincisidir. İnsanlar dərs saatlarını hesablayır, amma təkrar və yorğunluq payını unudurlar. Real vaxt hesabı olmadan seçilən intensiv kurs çox vaxt üçüncü həftədə sönür. Buna görə addımları ardıcıl keç və özünə yalan danışma.
İntensiv kurs və fərdi müəllim: alternativ
Bəzən kurs əvəzinə müəllimlə intensiv fərdi proqram qurmaq daha yaxşı seçimdir. Məsələn, həftədə dörd dəfə 60 dəqiqə fərdi dərs sənin cədvəlinə uyğunlaşa bilər, kursda isə qrupun tempi sənə uyğun gəlməyə bilər. Fərdi proqramda müəllim yalnız sənin zəif nöqtələrinə fokuslanır və vaxt itkisi azalır.
Bunun müqabilində fərdi dərs adətən saatbasaat daha bahalıdır. Amma ümumi nəticəyə və vaxta baxanda çox vaxt daha səmərəli olur. Platformamızda müəllimlərin təcrübəsi, qiyməti və uyğun vaxtı açıq göstərilir: ingilis dili repetitor axtarışı ilə hədəfinə uyğun olanı tapa bilərsən.
Digər yol isə onlayn formatdır: yol vaxtı olmadığı üçün intensiv cədvəl daha rahat idarə olunur. Bu seçimin üstünlük və çatışmazlıqlarını onlayn yoxsa oflayn ingilis dili kursu yazısında yeddi meyar üzrə müqayisə etmişik. Intensiv cədvəl üçün həm formatı, həm də müəllimi birlikdə seçmək ən yaxşı nəticə verir.
Hansı yolu seçsən də, əsas qayda dəyişmir: tempo sənin həyat ritminə uyğun olmalıdır. Həyatını məhv edən tempo uzun müddət davam etməz. Davam edən orta tempo, tez sönən yüksək tempodan həmişə yaxşıdır. Uğur ən sürətli başlayanın yox, ən uzun davam edənin olur.