Hər il sentyabr ayında universitetlərə qəbul nəticələri açıqlandıqda, sosial mediada eyni şəkillər görünür: "SABAH-a qəbul oldum!" Bəzən bu cümlə "xarici universitetə scholarship aldım" qədər prestijli sayılır. Amma SABAH-ın əslində nə olduğunu bilən az adam var.
Əgər DIM-ə hazırlaşırsınızsa — ki, bu barədə DIM strategiyası məqaləmizdə ətraflı yazmışıq — SABAH qrupları haqda bilmək mütləqdir. Çünki oraya qəbul olmaq DIM-dən əlavə bir proses tələb edir.
SABAH nədir?
SABAH — "Seçilmiş Ali Başlanğıclı Azərbaycanlıların Himayəsi" proqramının qısaltmasıdır. 2014-cü ildə yaradılıb. Azərbaycan hökumətinin ali təhsili keyfiyyətli kadr yetişdirmək üçün başlatdığı bu proqram bu gün 9 universitetdə fəaliyyət göstərir:
- Bakı Dövlət Universiteti (BDU)
- Azərbaycan Texniki Universiteti (AzTU)
- Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC)
- Azərbaycan Dillər Universiteti (ADU)
- Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti (ADNSU)
- Azərbaycan Tibb Universiteti (ATU)
- Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti (ADPU)
- Sumqayıt Dövlət Universiteti
- Gəncə Dövlət Universiteti
SABAH qrupları adi qruplardan nə ilə fərqlənir?
Bu suala cavab verəndə çoxunun gözləntisi ilə gerçəklik arasında fərq böyükdür. Gəlin dürüst danışaq:
Fərqlər — faktlar
- Tədris dili: Əksər SABAH qruplarında dərslər ingilis dilindədir — bunu çox abituriyent bilmir
- Kiçik qrup: 15–25 nəfər (adi qruplarda 40–60)
- Müəllim heyəti: Xarici mütəxəssislər, doktor dərəcəli müəllimlər
- Staj: SABAH tələbələrinə şirkətlərə staj tapılmasında prioritet verilir
- Xarici proqramlar: Exchange program imkanları (Avropa, Asiya)
- Əlavə yük: Adi qruplara nisbətən daha çox ev tapşırığı, layihə, prezentasiya
Tənqidi baxış — nə çatışmır?
SABAH-ın hər şeyi gül-güllüstan deyil. Bəzi tələbələr şikayət edir ki, vəd olunan "xarici müəllim" həmişə olmur. Bəzi universitetlərdə SABAH qrupu adlı olmaqla adi qrupdan demək olar ki, fərqlənmir. Universitetdən universitetə keyfiyyət fərqi böyükdür — BDU SABAH ilə kiçik bir şəhər universitetinin SABAH-ı eyni səviyyədə deyil.
SABAH-a necə qəbul olunur?
Prosedur iki mərhələlidir:
- DIM nəticəsi: Hər fakültənin SABAH qrupu üçün minimum DIM balı var — bu bal adi qrupdan adətən 20–40 bal yüksəkdir
- Müsahibə: DIM balını keçdikdən sonra sizi müsahibəyə çağırırlar. Müsahibədə ingilis dili biliyi, motivasiya, ümumi biliyi qiymətləndirirlər
Burada ingilis dili kritik rol oynayır. Çünki dərslər ingilis dilindədir. IELTS 5.5–6.0 və ya ekvivalent bilik demək olar ki, minimum tələbdir. B2 ingilis dili səviyyəsi hədəfləmək tövsiyə olunur.
SABAH üçün necə hazırlanmaq lazımdır?
DIM hissəsi
Bu standart DIM hazırlığıdır — lakin daha yüksək bal hədəfləmək lazımdır. DIM bələdçimizə baxın. Xüsusilə II qrup (real) üçün riyaziyyat və fizika repetitorları ilə işləmək vacibdir.
Müsahibə hissəsi
Müsahibə hazırlığı çoxlarının yaddan çıxardığı hissədir:
- İngilis dilini yaxşı bilmək — ən azı B1–B2 səviyyəsi
- Seçdiyiniz ixtisasa aid 5–10 sual hazırlamaq ("niyə bu ixtisası seçdiniz?", "5 ildən sonra özünüzü harada görürsünüz?")
- Azərbaycanın inkişaf prioritetlərini bilmək (neft, texnologiya, turizm)
SABAH-a alternativlər
SABAH-a qəbul ola bilməsəniz — bu həyatın sonu deyil. Xarici ölkədə təhsil almaq da mümkündür. Bundan başqa, dövlət təqaüd proqramları da Azərbaycan tələbələrinə xarici universiteti pulsuz oxumaq imkanı verir.
SABAH üçün hazırlanmaq istəyirsinizsə — Tutor.az-da repetitor tapın. Xüsusilə ingilis dili, riyaziyyat, fizika sahəsindəki repetitorlar sizə kömək edə bilər.