2023-cü ildə Beynəlxalq Riyaziyyat Olimpiadasında (IMO) Azərbaycan tələbəsi gümüş medal aldı. Bu xəbər sosial mediada 48 saat trend oldu. Lakin həmin tələbənin olimpiadaya hazırlığı 5 il əvvəl başlamışdı.
Olimpiadlar uzunmüddətli strategiya tələb edir — DIM hazırlığından tamamilə fərqli yanaşma ilə.
Azərbaycanda olimpiad sistemi
Azərbaycanda olimpiadlar üç səviyyədə keçirilir:
- Məktəb daxili: Hər məktəbdə fənlər üzrə
- Rayon/şəhər: Məktəb qalibləri arasında
- Respublika olimpiadası: Ən yüksək səviyyə — I, II, III dərəcə diplomlar
- Beynəlxalq: IMO, IPhO, IChO, IOI — Azərbaycandan komanda göndərilir
Olimpiad qaliblərinə nə verilir?
- Respublika olimpiadası I dərəcə — universitetə tam güzəştli qəbul (DIM olmadan)
- II–III dərəcə — DIM-də əlavə bal
- Beynəlxalq medal — xarici universitetlərə güzəştli qəbul imkanı (bir çox Avropa, Türkiyə universitetləri)
- SABAH qruplarına prioritet — SABAH haqqında məqaləmizə baxın
Olimpiad riyaziyyatı vs DIM riyaziyyatı
Bu iki tamamilə fərqli düşüncə tərzidir. DIM riyaziyyatı formula tətbiqidir — düsturu bil, uygula. Olimpiad riyaziyyatı isə problem həll etməkdir — düstur yoxdur, yol tapmalısınız.
Riyaziyyat repetitoru seçərkən bunu soruşun: "Olimpiad hazırlığı aparırsınız?" — bu iki ayrı ixtisasdır.
Başlanğıc üçün resurslar
- Art of Problem Solving (AoPS): Dünyanın ən yaxşı olimpiad riyaziyyatı saytı
- Brilliant.org: Məntiq, riyaziyyat, fizika — interaktiv
- Keçmiş olimpiad sualları: aztu.edu.az, DIM arxivi
Olimpiad fizikası
Olimpiad fizikası DIM fizikasından çox daha dərindir. DIM fizikası əsas götürülür, lakin əlavə olaraq:
- Klassik mexanikanın daha dərin mövzuları (dörmə, sürtünmə, impuls)
- Optika (linzalar, aynalar, lazerlər)
- Termodinamika (Karno dövrü, entropi anlayışı)
- Elektromaqnetizm (Faradey induksiyası)
Neçə yaşdan başlamaq lazımdır?
İdeal: 6–7-ci sinifdən. Lakin 9-cu sinifdən başlayanlar da respublika olimpiadasına çata bilib. Vacib olan: ardıcıllıq. Fərdi dərslər olimpiad hazırlığında xüsusilə effektivdir — çünki problem həll metodologiyası fərdidir.
Tutor.az-da olimpiad hazırlığı repetitorları var.