Hər il sentyabr ayında universitetlərə qəbul nəticələri açıqlananda, sosial mediada eyni şəkillər görünür: "SABAH-a qəbul oldum!" Bəzən bu cümlə xarici universitetə scholarship almaq qədər prestijli sayılır. Amma SABAH-ın əslində nə olduğunu bilən az adam var.
Əgər DIM-ə hazırlaşırsınızsa, bu barədə dim imtahan ətraflı yazmışıq, SABAH qrupları haqda bilmək faydalıdır. Oraya qəbul olmaq DIM-dən əlavə bir proses tələb edir.
SABAH nədir?
SABAH "Seçilmiş Ali Başlanğıclı Azərbaycanlıların Himayəsi" proqramının qısaltmasıdır. 2014-cü ildə yaradılıb. Azərbaycan hökumətinin ali təhsildə keyfiyyətli kadr yetişdirmək üçün başlatdığı bu proqram bu gün 9 universitetdə fəaliyyət göstərir:
- Bakı Dövlət Universiteti (BDU)
- Azərbaycan Texniki Universiteti (AzTU)
- Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC)
- Azərbaycan Dillər Universiteti (ADU)
- Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti (ADNSU)
- Azərbaycan Tibb Universiteti (ATU)
- Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti (ADPU)
- Sumqayıt Dövlət Universiteti
- Gəncə Dövlət Universiteti
SABAH qrupları adi qruplardan nə ilə fərqlənir?
Bu suala cavab verəndə çoxunun gözləntisi ilə gerçəklik arasında fərq böyükdür. Gəlin dürüst danışaq.
Tədris dili baxımından SABAH qruplarında dərslərin böyük hissəsi ingilis dilində keçirilir, adi qruplarda isə Azərbaycan dilində. Qrup ölçüsü SABAH-da 15-25 nəfər, adi qrupda 40-60 nəfərdir. Müəllim heyətində SABAH xarici mütəxəssislər və PhD-lərə üstünlük verir, adi qrupda isə standart kafedra heyəti dərs deyir. Staj imkanı SABAH-da prioritet yerləşdirmədir, adi qrupda müstəqil axtarışdır. Exchange proqramları SABAH-da Avropa və Asiya tərəfdaşlarını əhatə edir, adi qrupda isə məhduddur. DIM tələbi SABAH üçün 20-40 bal yuxarıdır, müsahibə isə yalnız SABAH-da tələb olunur, akademik yük (layihə, prezentasiya) da SABAH-da yüksəkdir.
SABAH-ın hər şeyi gül-güllüstan deyil. Bəzi tələbələr şikayət edir ki, vəd olunan xarici müəllim həmişə olmur. Bəzi universitetlərdə SABAH qrupu adlı olmaqla adi qrupdan demək olar ki fərqlənmir. Universitetdən universitetə keyfiyyət fərqi böyükdür, BDU SABAH ilə kiçik bir şəhər universitetinin SABAH-ı eyni səviyyədə deyil.
SABAH-a necə qəbul olunur?
Prosedur iki mərhələlidir:
- DIM nəticəsi: Hər fakültənin SABAH qrupu üçün minimum DIM balı var, bu bal adi qrupdan adətən 20-40 bal yüksəkdir.
- Müsahibə: DIM balını keçdikdən sonra sizi müsahibəyə çağırırlar. Müsahibədə ingilis dili biliyi, motivasiya, ümumi biliyi qiymətləndirirlər.
Burada ingilis dili kritik rol oynayır, çünki dərslər ingilis dilindədir. IELTS 5.5-6.0 və ya ekvivalent bilik demək olar ki minimum tələbdir. b2 ingilis dili hədəfləmək tövsiyə olunur.
"SABAH-a qəbul olmaq üçün DIM balı kifayət deyil. Müsahibəni uğurla keçmək bir o qədər vacibdir: ingilis dilini bilməyən tələbə yüksək DIM balına baxmayaraq rədd edilə bilər."SABAH qrupuna hazırlıq təcrübəsindən
SABAH üçün necə hazırlanmaq lazımdır?
DIM hissəsi
Bu standart DIM hazırlığıdır, lakin daha yüksək bal hədəfləmək lazımdır: dim imtahan. II qrup (real) üçün riyaziyyat repetitoru ilə işləmək vacibdir.
Doğru riyaziyyat repetitorunu necə seçmək barədə ayrıca yazmışıq, SABAH hədəfləyənlər üçün faydalıdır, çünki hədəf bal adi qrupdan 20-40 bal yüksəkdir.
Fizika ixtisasları (ADNSU, AzTU SABAH) üçün isə fizika repetitoru DIM hazırlığını əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirir.
Müsahibə hissəsi
Müsahibə hazırlığı çoxlarının yaddan çıxardığı hissədir:
- İngilis dilini yaxşı bilmək, ən azı B1-B2 səviyyəsi
- Seçdiyiniz ixtisasa aid 5-10 sual hazırlamaq ("niyə bu ixtisası seçdiniz?", "5 ildən sonra özünüzü harada görürsünüz?")
- Azərbaycanın inkişaf prioritetlərini bilmək (neft, texnologiya, turizm)
Hazırlıq yol xəritəsi
İngilis dili: SABAH-ın gizli tələbi
Çox abituriyent var ki, yüksək DIM balı ilə müsahibəyə gəlir, lakin ingilis dilini bilmədiyindən rədd edilir. Bu, SABAH-a hazırlıqda ən çox görülən səhvdir. Proqramın tədris dili ingilis olduğundan, xüsusilə BDU, AzTU, UNEC SABAH qruplarında, müsahibəçilər ingilis dilini aktiv şəkildə yoxlayır.
Praktiki olaraq bu nə deməkdir? Müsahibə zamanı sizdən motivasiya məktubunu ingilis dilində şərh etməyiniz və ya "why did you choose this field?" tipli suallara ingilis dilində cavab verməyiniz istənilə bilər. ingilis dilinin 4 bacarığı, oxumaq, yazmaq, dinləmək, danışmaq, bərabər inkişaf etdirilməlidir. Yalnız qrammatika bilmək kifayət etmir.
SABAH-a alternativlər
SABAH-a qəbul ola bilməsəniz, bu həyatın sonu deyil. xarici universitetlər, o cümlədən Türkiyə, Polşa, Almaniya, Çexiya, da çox dəyərli seçimdir. Bir çox hallarda xarici universitet diplomu SABAH-dan da güclü karyera platforması ola bilir.
dövlət təqaüdü proqramı Azərbaycan tələbələrinə xarici universiteti pulsuz oxumaq imkanı verir, bu variant üçün hazırlıq da SABAH-a hazırlıqla çox oxşardır.