Təhsil

So və such: so beautiful, such a beautiful day və so ... that nəticə cümləsi

It was so cold. It was such a cold night. The road was so narrow that we walked. Azərbaycan dilindəki bir "elə", "o qədər" sözünün ingiliscə iki qarşılığı: so və such. Hər hissədən sonra cavabı dərhal yoxlanan məşqlər.

So və such: so beautiful, such a beautiful day və so ... that nəticə cümləsi
Dərs 45 / 46 C1–C2 · İngilis dili qrammatikası

So/Such

  • 4 məşq bölməsi
  • 36 tapşırıq, cavablar dərhal yoxlanılır
  • Sonda yekun test
2 söz so sifət və zərflə, such isimlə: bir "elə" sözünün iki qarşılığı
24 tapşırıq Hər bölmədən sonra cavabı dərhal yoxlanan məşqlər
12 sual Yekun test: 9 düzgün cavab dərsi keçmək üçün kifayətdir
🎓 İngilis dili kursları Tutor.az
Kiçik qrup3 nəfər · danışıq əsaslı
Fərdi dərscədvəli özün seçirsən
Hər dərsZoom-da yazılır
Kursa yazıl →

Bu, kursun 45-ci dərsidir. Əvvəlki dərsdə subjunctive mood: I wish, if I were mövzusunu keçdik və sonunda Zəngilanlı məşqçi Akif müəllimin dilindən iki cümlə vəd etmişdik: The boys played so well that I couldn't stay at home (Uşaqlar elə yaxşı oynadılar ki, evdə qala bilmədim) və It was such an important match (Elə vacib oyun idi ki). Hər iki cümlədə Azərbaycan dilində eyni söz var: "elə". İngiliscədə isə biri so, digəri such ilə qurulub. Təsadüf deyil: bu iki söz arasında sərhəd çox dəqiqdir və onu bir dəfə görəndən sonra daha heç vaxt qarışdırmayacaqsan.

Mövzu ilk baxışda B1 səviyyəsi kimi görünə bilər, amma C1 imtahanlarında və rəsmi yazıda so və such-un daha incə formaları yoxlanılır: so ... that nəticə cümləsi, such a lot of, so few, So loud was the noise that... inversiyası, so that məqsəd cümləsi və so ilə qarışdırılan too, very, what, how. Bu dərsdə hamısını bir sistemə yığırıq.

Əsas fikir bir cümləyə sığır: so sifət və zərfdən əvvəl, such isimdən əvvəl gəlir. Qalan hər şey bu qaydanın davamıdır.

1
Addım 1
so + sifət, such + (a) + sifət + isim
It was so cold. It was such a cold night. Such kind people.
2
Addım 2
so ... that və such ... that: "elə ... ki" nəticə cümləsi
The road was so narrow that we walked. So loud was the noise that...
3
Addım 3
so much, so many, such a lot of; so ↔ too ↔ very
So many tourists. Such fun. Too hot to drink.
4
Addım 4
so that (məqsəd), What a ...! / How ...! və I think so
I left early so that I wouldn't miss it. What a view! I hope so.

So və such fərqi: sifətdən əvvəl so, isimdən əvvəl such

Azərbaycan dilində "elə", "belə", "o qədər" sözlərindən sonra nə gəldiyi önəmli deyil: "elə soyuq idi", "elə soyuq gecə idi", "elə mehriban insanlar". Söz dəyişmir. İngiliscədə isə ilk sual budur: "elə" sözündən sonra isim varmı?

so + sifət və ya zərf (isim yoxdur). Arxasında tək sifət və ya zərf gəlirsə, so işlənir:

  • The water in the river was so cold. (Çayın suyu elə soyuq idi.)
  • Your grandmother is so kind! (Nənən nə qədər mehribandır!)
  • Qurban kişi danced so well at the wedding. (Qurban kişi toyda elə yaxşı oynadı.) → well zərfdir.
  • Why are you driving so fast? (Niyə belə sürətlə sürürsən?)

such + isim (sifətli və ya sifətsiz). Arxasında isim varsa, such işlənir. Burada artikl məsələsi meydana çıxır və o, Dərs 8 və 9-da öyrəndiyimiz saylanan və saylanmayan isim qaydasına tam tabedir:

  • Saylanan tək isim: such a / an + sifət + isim. It was such a cold night. (Elə soyuq gecə idi.) She is such an honest person. (O, elə dürüst insandır.)
  • Saylanan cəm isim: such + sifət + isim, artiklsız. They are such kind people. (Onlar elə mehriban insanlardır.)
  • Saylanmayan isim: such + sifət + isim, artiklsız. We've had such bad weather this week. (Bu həftə elə pis hava olub.) I've never tasted such delicious bread. (Heç vaxt belə dadlı çörək dadmamışam.)

Artiklın yeri: such a, yəni artikl such-dan SONRA, sifətdən ƏVVƏL gəlir. Adi cümlədə a cold night deyirik, such əlavə edəndə o, bütün qrupun önünə keçir: such a cold night. Bu, azərbaycanlıların ən çox səhv etdiyi yerdir, çünki bizdə artikl yoxdur və "elə" sözünü sözbəsöz qoyanda so a cold night və ya a so cold night alınır. Hər ikisi səhvdir. Akif müəllimin cümləsinə qayıdaq: It was such an important match. important saitlə başladığı üçün an gəlib (Dərs 9).

Sifətsiz such. such isimlə sifət olmadan da işlənir və bu halda isimin özü güclü emosiya daşıyır: It was such a mess! (Elə qarışıqlıq idi ki!) He's such a liar. (Elə yalançıdır ki.) Don't be such a baby! (Uşaq kimi olma!). Burada so işlətmək mümkün deyil, çünki so-dan sonra sifət gəlməlidir.

Eyni fikri iki üsulla demək olar. Seçim sənin cümləni necə qurmağından asılıdır:

so: sifət sonda
  • The night was so cold.
  • The people were so kind.
  • The weather was so bad.
such: sifət isimdən əvvəl
  • It was such a cold night.
  • They were such kind people.
  • It was such bad weather.

so ilə very fərqi. Hər ikisi "çox" kimi tərcümə oluna bilər, amma so daha emosionaldır və adətən dinləyicinin də vəziyyəti bildiyini və ya nəticənin gələcəyini nəzərdə tutur. The exam was very difficult neytral məlumatdır. The exam was so difficult! isə hiss bildirir: "Bilirsən, nə qədər çətin idi!" Bir də: very ilə nəticə cümləsi qurulmur. It was very cold that we stayed at home səhvdir, düzgünü so cold that-dır.

Yuxarıdakı so cümlələrinin çoxunda sifət müqayisə dərsindəki kimi işlənir. Sifət və zərfin fərqini, good ↔ well cütünü unutmusansa, sifət və zərflərin müqayisəsi dərsinə qısa nəzər sal: so hər ikisi ilə işlənir (so good, so well), amma cümlədəki rolları fərqlidir.

💡
Yoxlama üsulu: "elə" sözündən sonra cümlənin sonuna qədər oxu. İsim tapdınsa (night, people, weather, match), such seç; isim tək və saylanandırsa, such-dan sonra a/an əlavə et. İsim yoxdursa, yalnız sifət və ya zərf varsa (cold, kind, well), so seç.

The water in the river was ___ cold.

  • such
  • so
  • such a

Arxasınca yalnız sifət gəlir (cold), isim yoxdur. Tək sifətdən əvvəl so: so cold = "elə soyuq".

It was ___ cold night that nobody went outside.

  • so
  • such
  • such a

Burada isim var (night) və o, saylanan təkdir. Belə isimdən əvvəl such a + sifət + isim: such a cold night. Artikl such-dan sonra gəlir, sifətdən əvvəl yox.

They are ___ kind people. (such / so)

people cəmdir və isimdir, ona görə such. Cəm isimlə a işlənmir: such kind people. so kind people deyilmir, çünki so isimdən əvvəl dayana bilmir.

Hansı cümlə düzgündür?

  • We had so a good time in Xınalıq.
  • We had a so good time in Xınalıq.
  • We had such a good time in Xınalıq.

Saylalan tək isim (time burada "vaxt keçirmək" mənasında) + sifət: such a good time. so a və a so hər ikisi azərbaycanlıların tipik səhvidir: bizdə "elə" sözü artikldan asılı deyil, ingiliscədə isə asılıdır.

I've never tasted ___ delicious bread. (bread saylanmayandır)

bread saylanmayan isimdir (Dərs 8). Saylanmayan isimlə such artiklsız işlənir: such delicious bread, such bad weather, such good advice.

Qurban kişi danced ___ well at the wedding!

  • so
  • such
  • such a

well zərfdir, isim deyil. Zərfdən əvvəl də so işlənir: so well, so quickly, so carefully. Dərs 19-u xatırla: good sifətdir, well zərfdir; hər ikisi so ilə işlənir.

So ... that və such ... that: "elə ... ki" nəticə cümləsi

Akif müəllimin birinci cümləsi sadəcə emosiya deyil, nəticə də bildirirdi: The boys played so well that I couldn't stay at home. Uşaqlar yaxşı oynadılar və bunun nəticəsində o, evdə qala bilmədi. Azərbaycan dilində bunun üçün mükəmməl qarşılıq var: "elə ... ki". İngiliscədə "ki" sözünün yerini that tutur, "elə" sözünün yerini isə adi qaydaya görə so və ya such:

  • so + sifət/zərf + that: The road was so narrow that we had to leave the car and walk. (Yol elə dar idi ki, maşını qoyub piyada getməli olduq.)
  • such + (a) + sifət + isim + that: It was such a thick fog that we couldn't see the mountains. (Elə qatı duman idi ki, dağları görə bilmirdik.)
  • Afaq was so tired that she fell asleep in the car. (Afaq elə yorğun idi ki, maşında yuxuya getdi.)
  • They were such generous hosts that we stayed an extra night. (Elə səxavətli ev sahibləri idilər ki, bir gecə artıq qaldıq.)

that buraxıla bilər. Danışıq dilində that tez-tez düşür və cümlə tamamilə düzgün qalır: He was so nervous (that) he forgot his speech. (Elə həyəcanlı idi ki, nitqini unutdu.) It was such a long day (that) I went to bed at nine. Rəsmi yazıda isə that-ı saxla, cümlə daha aydın görünür.

Vergül lazım deyil. Azərbaycan dilində "ki"-dən əvvəl vergül qoyuruq: "Elə yorğun idi, ki..." İngiliscədə isə so ... that cümləsində that-dan əvvəl vergül qoyulmur: so tired that she fell asleep. Bu, yazıda tez-tez görülən kiçik, amma göz deşən səhvdir.

Nəticə hissəsində istənilən zaman. that-dan sonrakı hissə adi cümlədir və orada istədiyin zamanı, modal feli işlədə bilərsən: The instructions were so complicated that nobody could follow them (keçmiş bacarıq). The museum is so popular that you should book in advance (məsləhət). This bag is so heavy that it will break the zip (proqnoz). Dərs 44-dən fərqli olaraq, burada zamanı geri çəkmək və ya ilkin forma qaydası yoxdur: so ... that real nəticə bildirir.

Rəsmi vurğu: So + sifət + inversiya. Dərs 38-də inversiya, söz sırasını dəyişmək mövzusunu keçmişdik. So ... that cümləsi də inversiya ilə qurula bilər və bu, rəsmi esse və nitqlərdə çox təsirli səslənir. so + sifət cümlənin əvvəlinə çıxır, köməkçi fel mübtədadan əvvələ keçir:

  • The noise was so loud that residents complained. → So loud was the noise that residents complained. (Səs-küy o qədər güclü idi ki, sakinlər şikayət etdilər.)
  • The damage was so serious that the bridge was closed. → So serious was the damage that the bridge was closed.
  • Such ilə də olur: Such was the demand that the tickets sold out in an hour. (Tələbat elə böyük idi ki, biletlər bir saata satıldı.) → burada such tək işlənir, "elə böyük idi" mənasında.

Bu formaları gündəlik danışıqda işlətmə, çox təmtəraqlı səslənir. Amma IELTS Writing və ya C1 esse yazırsansa, bir dəfə işlənmiş So severe was the problem that... mətnin səviyyəsini dərhal göstərir. Esse quruluşu üçün IELTS Writing Task 2 məqaləsinə bax.

Bir də daha az işlənən, ədəbi bir forma: so + sifət + a + isim. It was so beautiful a day that we stayed outside. Bu, such a beautiful day ilə eyni mənadır, amma köhnə ədəbi üslubdadır. Tanıman kifayətdir; özün yazanda such a beautiful day seç.

The road was so narrow ___ we had to leave the car and walk.

Nəticə cümləsi: so + sifət + that. Azərbaycanca "elə ... ki" quruluşunun dəqiq qarşılığıdır: "Yol elə dar idi ki, maşını qoyub piyada getməli olduq."

It was ___ that we couldn't see the mountains.

  • so a thick fog
  • such a thick fog
  • such thick a fog

such + a + sifət + isim + that: such a thick fog that. Artikl həmişə such ilə sifət arasındadır.

Hansı cümlə ilə eyni mənanı verir: "The soup was so hot that I couldn't eat it."

  • It was such hot soup that I couldn't eat it.
  • It was so hot soup that I couldn't eat it.
  • It was such soup hot that I couldn't eat it.
  • The soup was too hot that I couldn't eat it.

Eyni fikri isimlə vermək istəsək, so → such olur. soup burada saylanmayan kimi işlənib, ona görə artikl yoxdur: such hot soup. too ... that isə ümumiyyətlə yoxdur.

Afaq was ___ tired that she fell asleep in the car.

Tək sifət (tired), arxasında isim yoxdur: so tired that.

Danışıq dilində hansı cümlə də tamamilə düzgündür?

  • He was so nervous he forgot his speech.
  • He was so nervous, so he forgot his speech.
  • He was such nervous that he forgot his speech.

Danışıqda that tez-tez buraxılır: He was so nervous (that) he forgot his speech. İkinci variantda so iki dəfə təkrarlanır, üçüncüdə isə sifətdən əvvəl such işlənib.

Hansı cümlə rəsmi esse üçün ən uyğundur?

  • The noise was such loud that residents complained.
  • So loud was the noise that residents complained.
  • The noise was so loud, that residents complained.

So + sifət + köməkçi + mübtəda + that inversiyalı formadır və rəsmi yazıda güclü vurğu verir (Dərs 38). Birinci variantda such sifətdən əvvəl işlənib. Üçüncüdə isə that-dan əvvəl vergül lazım deyil.

So much, so many, such a lot of və too / very ilə fərq

Miqdar bildirmək istəyəndə so yenə öz yerindədir, çünki much, many, few, little sözləri isimdən əvvəl gəlsə də, özləri sifət kimi davranır. Qayda Dərs 8-dəki saylanan/saylanmayan fərqinə əsaslanır:

çox, saylanan
Formaso many + cəm isim
NümunəThere were so many tourists.
çox, saylanmayan
Formaso much + isim
NümunəI've never seen so much snow.
az, saylanan
Formaso few + cəm isim
NümunəSo few people came.
az, saylanmayan
Formaso little + isim
NümunəWe had so little time.

Nümunələr tərcümə ilə: There were so many tourists in the village that we couldn't find a room. (Kənddə o qədər çox turist var idi ki, otaq tapa bilmədik.) Sübhan spends so much money on his car. (Sübhan maşınına o qədər çox pul xərcləyir.) There were so few people at the concert that it was cancelled. (Konsertdə o qədər az adam var idi ki, ləğv olundu.) We had so little time that we skipped lunch. (Vaxtımız o qədər az idi ki, nahar etmədik.)

such a lot of. a lot of ifadəsi isə özündə artikl daşıyır və isim kimi davranır, ona görə onunla such işlənir: Sübhan spends such a lot of money on his car. Məna so much money ilə eynidir, sadəcə bir az daha danışıq çalarlıdır. so a lot of səhvdir.

so much fellə. so much, so many isimsiz də, fellə işlənə bilər: I miss you so much. (Sənin üçün o qədər darıxmışam.) Ləyaqət talks so much that nobody else can say a word. (Ləyaqət o qədər çox danışır ki, başqası bir söz deyə bilmir.)

such fun, such a pity. Bəzi isimlər Azərbaycan dilində sifət kimi tərcümə olunur və bu, səhvə səbəb olur. fun "əyləncəli" kimi görünür, amma ingiliscədə saylanmayan isimdir ("əyləncə"). Ona görə standart forma We had such fun (Elə əyləndik ki) olur. pity da isimdir: It's such a pity you can't come. (Çox heyif ki, gələ bilmirsən.) Eyni şəkildə: such a shame, such a surprise, such a relief.

so, too və very: üç fərqli məna. Azərbaycanlılar bu üç sözü tez-tez "çox" kimi eyni məna ilə işlədir. Halbuki onların hər biri ayrı iş görür:

  • very = sadəcə güclü dərəcə, nəticə yoxdur. The tea is very hot. (Çay çox istidir.)
  • so = güclü dərəcə + emosiya və ya nəticə. The tea is so hot that I can't drink it. (Çay elə istidir ki, içə bilmirəm.)
  • too = həddən artıq, ehtiyacdan çox; çox vaxt mənfi nəticə ilə. The tea is too hot to drink. (Çay içmək üçün həddən artıq istidir.)

Ən çox rast gəlinən səhv: The weather was too beautiful ("hava çox gözəl idi" mənasında). too beautiful deyəndə, "həddən artıq gözəl idi, bu, problem idi" mənası alınır. Tərif üçün so beautiful və ya very beautiful işlət. İkinci səhv quruluş qarışıqlığıdır: too ilə to + fel gəlir (too hot to drink), so ilə that + cümlə (so hot that I can't drink it). too hot that və so hot to drink yoxdur.

🧭
Azərbaycan dili ilə müqayisə: "o qədər çox" ifadəsi bizdə bir qəlibdir, ingiliscədə isə arxasınca gələn isimdən asılı olaraq üç formaya ayrılır: so many (saylanan: "o qədər çox adam"), so much (saylanmayan: "o qədər çox qar"), such a lot of (hər ikisi ilə). "Həddən artıq" mənası varsa, "o qədər" yox, too lazımdır.

There were ___ tourists in the village that we couldn't find a room.

  • so much
  • so many
  • such

tourists saylanan cəm isimdir. Saylananla so many, saylanmayanla so much: so many tourists, so much noise.

I've never seen ___ much snow in October!

snow saylanmayandır, miqdar sözü much, onun önündə so: so much snow = "bu qədər çox qar".

We had ___ fun at the festival.

  • so
  • such a
  • such

fun saylanmayan isimdir (a fun yox). İsimdən əvvəl such, artiklsız: such fun. Bu, azərbaycanlıların tez-tez "so fun" kimi dediyi ifadədir; danışıq amerikan ingiliscəsində eşidilir, amma standart forma such fun-dır.

Sübhan spends ___ money on his car.

  • such a lot of
  • so a lot of
  • such lot of

a lot of ifadəsi isim kimi davranır, ona görə such ilə gəlir: such a lot of money. Eyni məna: so much money.

"Çay elə isti idi ki, içə bilmədim". Hansı cümlə bunu düzgün verir?

  • The tea was very hot that I couldn't drink it.
  • The tea was too hot to drink.
  • The tea was too hot that I couldn't drink it.

too ... to = "içmək üçün həddindən artıq isti": too hot to drink. Nəticəni that ilə vermək istəsən, so hot that I couldn't drink it de. very ... that və too ... that quruluşları yoxdur.

There were ___ few people at the concert that it was cancelled. (çox az)

Az miqdarla da eyni qayda: so few (saylanan), so little (saylanmayan). so few people that it was cancelled = "o qədər az adam var idi ki, konsert ləğv olundu".

So that, What a ...! və so ilə qısa cavablar

Son hissədə so və such-un nəticədən başqa işlərini toplayaq. Bunlar so ... that ilə çox qarışdırılır.

so that = məqsəd, "... deyə". so və that yan-yana gəlirsə, cümlə nəticəni yox, məqsədi bildirir. Azərbaycan dilindəki "-sın deyə", "... üçün" mənasıdır:

  • Vidadi left home early so that he wouldn't miss the train. (Vidadi qatarı qaçırmasın deyə evdən tez çıxdı.)
  • Speak louder so that everyone can hear. (Hamı eşitsin deyə ucadan danış.)
  • I'm saving money so that I can travel next summer. (Gələn yay səyahət edə bilim deyə pul yığıram.)

so that-dan sonra adətən can / could / will / would gəlir. Əsas cümlə indiki və ya gələcək zamandadırsa, can/will; keçmişdədirsə, could/would: I set two alarms so that I wouldn't oversleep (Yuxuya qalmayım deyə iki zəngli saat qurdum). Danışıqda that burada da düşə bilər: Speak louder so everyone can hear.

Vergüldən sonra tək so = nəticə, "ona görə də". Bu, ən sadə so-dur: It started to rain, so we went inside. (Yağış başladı, ona görə də içəri girdik.) Fərqi belə yoxla:

so that: məqsəd
  • I left early so that I could get a seat.
  • "Yer tapım deyə tez çıxdım"
  • hələ olmayıb, istək var
, so: nəticə
  • I left early, so I got a seat.
  • "Tez çıxdım, ona görə də yer tapdım"
  • artıq baş verib, fakt

Nida: What a ...! və How ...! Nida cümlələri so/such qaydasının güzgüsüdür. such-un işlədiyi yerdə nidada what, so-nun işlədiyi yerdə how gəlir:

  • It's such a beautiful view. → What a beautiful view! (Nə gözəl mənzərədir!)
  • They are such kind people. → What lovely people! (Nə gözəl insanlardır!) → cəmdə a yoxdur.
  • It's such bad weather. → What bad weather! (Nə pis havadır!) → saylanmayan, a yoxdur.
  • The mountains are so beautiful. → How beautiful these mountains are! (Bu dağlar nə gözəldir!)
  • She sings so well. → How well she sings! (Nə yaxşı oxuyur!)

Diqqət: nidada söz sırası sual sırası deyil. How beautiful these mountains are! (fel sonda), How beautiful are these mountains! danışıqda eşidilsə də, standart forma deyil. Dərs 38-dəki inversiyadan fərqli olaraq, burada mübtəda və fel yerini dəyişmir.

so əvəzedici kimi: I think so. Bir sualın cavabında bütün cümləni təkrarlamamaq üçün so işlənir: "Is the road open tomorrow?" "I think so." (Məncə, bəli.) Eyni qəlib: I hope so (ümid edirəm), I'm afraid so (təəssüf ki, bəli), I suppose so (yəqin ki). İnkar: I don't think so, I hope not, I'm afraid not. Azərbaycanlılar tez-tez I think yes deyir. Bu, sözbəsöz tərcümədir. Unutma ki, Dərs 38-dəki So do I, So am I ("mən də") tamamilə başqa quruluşdur: orada so-dan sonra köməkçi fel gəlir.

such as = "məsələn, ... kimi". Nümunə sadalayanda: We need a few things, such as bread, cheese and tea. (Bir neçə şey lazımdır, məsələn, çörək, pendir və çay.) Cities such as Şəki and Qəbələ attract many tourists. such as-dan sonra adətən vergül qoyulmur.

Vidadi left home early ___ he wouldn't miss the train.

  • so that
  • such that
  • so as

Məqsəd: so that = "... deyə, ... üçün". so that he wouldn't miss the train = "qatarı qaçırmasın deyə". Bu, so ... that nəticə quruluşundan fərqlidir: burada so və that yan-yanadır.

Hansı cümlədə so NƏTİCƏ bildirir (məqsəd yox)?

  • I'm saving money so that I can travel.
  • It started to rain, so we went inside.
  • Speak louder so that everyone can hear.

Vergüldən sonrakı tək so = "ona görə də": yağış başladı, nəticədə içəri girdik. Digər iki cümlədə so that məqsəd bildirir: səyahət edə bilim deyə, hamı eşitsin deyə.

___ a beautiful view! (nida: "Nə gözəl mənzərədir!")

Saylanan tək isimlə nida: What a + sifət + isim! What a beautiful view! Bu, It's such a beautiful view! cümləsinin nida formasıdır.

"Bu dağlar nə gözəldir!" Hansı nida düzgündür?

  • What beautiful these mountains are!
  • How beautiful these mountains are!
  • How a beautiful mountains!

Tək sifətlə nida: How + sifət (+ mübtəda + fel)! = How beautiful these mountains are! Qayda so/such ilə eynidir: sifətdən əvvəl how (so kimi), isimdən əvvəl what (such kimi).

"Is the road open tomorrow?" "I think ___."

  • it
  • so
  • such

Əvvəlki cümləni təkrar etməmək üçün so işlənir: I think so (Məncə, bəli), I hope so, I'm afraid so. Burada so bütöv cümlənin yerini tutur.

We need a few things for the office, ___ printer paper and pens.

  • such as
  • so as
  • such like

Nümunə gətirəndə such as = "məsələn, ... kimi": things such as printer paper and pens. such like standart forma deyil.

Canlı dialoq: Xınalıqda dumanlı gecə

Vəsilə və Ruhin Bakıdan Xınalığa həftə sonu səfərinə gəliblər. Yol uzun və çətin olub, kəndə gec çatıblar. İndi qonaq evinin sahibi Qurban kişinin təklif etdiyi çay süfrəsi başında günü müzakirə edirlər. Dialoqda dərsin bütün formalarını tap.

  • Vəsilə: I can't believe we're finally here. That road was so narrow that I closed my eyes on every bend. (İnana bilmirəm ki, nəhayət buradayıq. O yol elə dar idi ki, hər döngədə gözlərimi yumurdum.)
  • Ruhin: And the fog! It was such a thick fog that I couldn't see the car in front of us. (Bəs duman! Elə qatı duman idi ki, qarşımızdakı maşını görə bilmirdim.)
  • Vəsilə: That's why I told you to leave Baku early, so that we would arrive before dark. (Ona görə sənə deyirdim ki, qaranlıq düşməmiş çataq deyə Bakıdan tez çıxaq.)
  • Ruhin: I know, I know. But there were so many trucks on the road near Quba. (Bilirəm, bilirəm. Amma Qubanın yanında yolda o qədər çox yük maşını var idi.)
  • Vəsilə: Anyway, Qurban kişi and his wife are such kind people. Look at this table! (Nə isə, Qurban kişi və həyat yoldaşı elə mehriban insanlardır. Bu süfrəyə bax!)
  • Ruhin: What a feast! I've never tasted such delicious bread. Is it from their own oven? (Nə ziyafətdir! Heç vaxt belə dadlı çörək dadmamışam. Öz təndirlərindəndir?)
  • Vəsilə: I think so. And the tea is so hot that I have to wait. (Məncə, elədir. Çay isə elə istidir ki, gözləməliyəm.)
  • Ruhin: Not too hot for me! (gülür) Do you think the fog will clear by morning? (Mənim üçün həddən artıq isti deyil! Səncə, səhərə qədər duman çəkiləcək?)
  • Vəsilə: I hope so. Qurban kişi says the view from the hill is so beautiful that people cry. (Ümid edirəm. Qurban kişi deyir ki, təpədən mənzərə elə gözəldir ki, adamlar ağlayır.)
  • Ruhin: Then we should get up early. Such views don't happen every day. (Onda tez durmalıyıq. Belə mənzərələr hər gün olmur.)
  • Vəsilə: We had so little time last trip. This time let's stay an extra day, if they have a room. (Keçən səfərdə vaxtımız elə az idi. Bu dəfə otaqları varsa, bir gün artıq qalaq.)
  • Ruhin: Good idea. It would be such a pity to rush back. How quiet it is here! (Yaxşı fikirdir. Geri tələsmək çox heyif olardı. Burada nə qədər sakitdir!)

Dialoqu təhlil edək. so + sifət + that: so narrow that I closed my eyes, so hot that I have to wait, so beautiful that people cry. such a + sifət + isim + that: such a thick fog that I couldn't see. such + cəm və saylanmayan isim: such kind people, such delicious bread, Such views. so many / so little: so many trucks, so little time. so that (məqsəd): so that we would arrive before dark. too (həddən artıq): Not too hot for me. Nida: What a feast!, How quiet it is here!. Qısa cavab: I think so, I hope so. Və such a pity, burada pity isimdir.

Azərbaycanlıların so və such-da ən çox etdiyi 6 səhv

Bu səhvlərin hamısının kökü eynidir: Azərbaycan dilindəki bir "elə" / "o qədər" sözü ingiliscəyə həmişə so kimi çevrilir, artikl və isim məsələsi isə nəzərə alınmır.

1. so + a + isim
SəhvIt was so a beautiful day.
DüzgünIt was such a beautiful day.
2. artiklın yeri
SəhvShe is a such clever girl.
DüzgünShe is such a clever girl.
3. so + cəm isim
SəhvThey are so nice people.
DüzgünThey are such nice people.
4. such + tək sifət
SəhvThe film was such boring.
DüzgünThe film was so boring.
5. very / too + that
SəhvIt was very cold that we stayed in.
DüzgünIt was so cold that we stayed in.
6. tərif üçün too
SəhvYour cake is too delicious!
DüzgünYour cake is so delicious!

Birinci və ikinci səhv artikldan gəlir: bizdə artikl olmadığı üçün onun yerini hiss etmirik. Qayda sadədir: such həmişə qrupun ən önündədir, a/an ondan sonra. Üçüncüdə "elə gözəl insanlar" sözbəsöz çevrilib, amma people isimdir və onun önündə such lazımdır. Dördüncü səhv tərsinədir: such-u "elə" sözünün daha "ciddi" forması sanırlar və sifətlə işlədirlər. Beşincidə nəticə cümləsi very ilə qurulub; nəticə üçün yalnız so və such işləyir. Altıncı səhv ən gözə çarpanıdır: tortu tərifləmək istəyən adam "həddən artıq dadlıdır" deyir, bu isə şikayət kimi səslənir. Belə tipik çətinliklərin uzun siyahısını azərbaycanlıların ingilis dilində etdiyi səhvlər məqaləsində görə bilərsən.

So və such qaydası kağız üzərində asandır, amma danışıqda, tələsəndə, ağız yenə "so a" deyir. Bu vərdiş yalnız canlı nitqdə, hər dəfə düzəldilərək dəyişir. İngilis dili repetitorları tap və dərsdə son səyahətini, gördüyün ən gözəl yeri təsvir et; müəllim hər "so a" və "too delicious" cümləsini dərhal tutacaq.

Ev tapşırığı: səfər təsviri

Bu tapşırıq iki hissədən ibarətdir.

1-ci hissə: çevir. Hər cümləni göstərilən formaya çevir, sonra nümunə ilə müqayisə et:

  1. The lake was very clear. (so ... that, we could see the fish) → The lake was so clear that we could see the fish.
  2. It was a long journey. We slept on the train. (such ... that) → It was such a long journey that we slept on the train.
  3. There was a lot of noise. I couldn't sleep. (so much ... that) → There was so much noise that I couldn't sleep.
  4. The guide spoke slowly. She wanted the children to understand. (so that) → The guide spoke slowly so that the children could understand.
  5. The room is very small. (too ... to, three people / sleep in) → The room is too small for three people to sleep in.
  6. The sunset was very beautiful. (nida, How) → How beautiful the sunset was!

2-ci hissə: öz mətnin. Yadda qalan bir səfərin haqqında 6 cümləlik qısa mətn yaz. Hər cümlədə bir forma olsun: so + sifət, such a + sifət + isim, such + cəm və ya saylanmayan isim, so many / so much, so that (məqsəd), bir nida (What a ...! və ya How ...!). Nümunə (Dəmir Lerikdəki yüzyaşlılar evinə gedib):

  1. The village was so high in the mountains that my ears hurt.
  2. We stayed with such a friendly family.
  3. They gave us such good advice about the walking paths.
  4. There were so many old photographs on the walls of the museum.
  5. I took my grandfather's camera so that I could take black-and-white pictures.
  6. What an unforgettable weekend!

Yazdıqlarını yoxla: hər "elə" sözündən sonra isim varmı (varsa such); saylanan tək isimdə such-dan sonra a/an varmı; nəticə cümləsində that-dan əvvəl vergül qoymamısanmı; so that ilə məqsəd cümləsində can/could və ya would işlənibmi; tərif üçün too yazmamısanmı. Sonra hər cümləni Azərbaycan dilinə çevir və "elə ... ki", "-sın deyə", "nə ... !" ifadələrinin hansı ingilis quruluşuna uyğun gəldiyinə bax.

Yekun test

Bütün dərsi birlikdə yoxlayaq. 12 sualdan ən azı 9-una düzgün cavab versən, dərs keçilmiş sayılır. Səhv etsən, narahat olma: hər cavabın altında izah var, "Yenidən et" düyməsi ilə testi təkrar edə bilərsən.

The film was ___ boring that I left after an hour.

  • such
  • so
  • such a

Tək sifət: so boring that.

It was ___ that I left after an hour.

  • so a boring film
  • a so boring film
  • such a boring film

Saylanan tək isim: such a + sifət + isim.

They gave us ___ useful advice. (advice saylanmayandır)

Saylanmayan isimlə such, artiklsız.

There was ___ traffic that we arrived late.

  • so many
  • so much
  • such many

traffic saylanmayandır: so much.

She speaks English ___ fluently that people think she's British.

Zərfdən (fluently) əvvəl so.

Hansı cümlə SƏHVDİR?

  • They are such friendly neighbours.
  • The neighbours are so friendly.
  • They are so friendly neighbours.

So isimdən əvvəl dayanmır; cəm isimlə such: such friendly neighbours.

I set two alarms ___ I wouldn't oversleep.

  • so that
  • such that
  • too

Məqsəd: so that = "yuxuya qalmayım deyə".

___ a lovely surprise! (nida)

Saylanan tək isim: What a ...!

The box was ___ heavy for me to lift.

  • so
  • too
  • such

Həddən artıq və nəticə yoxdur: too + sifət + to.

Formal esse üçün hansı cümlə düzgündür?

  • So serious was the problem that the school closed.
  • So serious the problem was that the school closed.
  • Such serious was the problem that the school closed.

İnversiya: So + sifət + köməkçi + mübtəda.

"Will it be sunny tomorrow?" "I hope ___."

  • it
  • such
  • so

Cümləni təkrarlamamaq üçün I hope so.

We had ___ a good time that we didn't want to leave.

a good time: artikl + sifət + isim, önündə such.

Növbəti addım

Bu dərsdə Azərbaycan dilindəki bir "elə" sözünün ingiliscədə iki yolunu gördün. Sifət və zərfdən əvvəl so (so cold, so well, so many), isimdən əvvəl such (such a cold night, such kind people, such fun). Hər ikisi that ilə nəticə bildirir, rəsmi yazıda isə inversiya ilə güclənir: So loud was the noise that... Bundan əlavə, so that-ın məqsəd bildirdiyini, too ilə so-nun fərqini, What a ...! və How ...! nidalarını öyrəndin. Akif müəllimin iki cümləsi artıq sirr deyil: so well zərfdən, such an important match isə isimdən əvvəl gəlib.

Növbəti, 46-cı dərs kursun sonuncu dərsidir: advanced söz sırası və vurğu üsulları. Bu dərsdəki So loud was the noise that... cümləsi ora birbaşa körpüdür. Orada söz sırasını dəyişməklə məna və vurğunu necə idarə etməyi bir yerə yığacağıq: inversiyalı şərt (Were I you, Had I known), fronting (This book I will never forget), so və such ilə vurğu, sifətlərin sırası (a beautiful old wooden house) və cümlədə yeni məlumatın sona qoyulması. Dərs 38 (inversiya) və Dərs 39 (cleft sentences) dərslərini təkrarlamaq faydalı olar.

So və such haqqında əlavə izah və nümunələr axtarırsansa, Cambridge Dictionary-nin British Grammar bölməsi etibarlı mənbədir; orada "so", "such" və "so that" mövzularını axtarışla tapa bilərsən.

Tez-tez verilən suallar

So və such arasında fərq nədir?
So sifət və ya zərfdən əvvəl gəlir: "so cold", "so well". Such isə isimdən əvvəl gəlir, isimin sifəti olsa da, olmasa da: "such a cold night", "such kind people", "such a mess". Azərbaycan dilində hər ikisi "elə", "o qədər" kimi tərcümə olunur.
"Such a" nə vaxt, "such" nə vaxt deyilir?
Saylanan tək isimlə "such a / an" işlənir: "such a good friend", "such an old house". Cəm isimlə və saylanmayan isimlə artikl yoxdur: "such good friends", "such good weather", "such fun".
So ... that və so that eyni şeydirmi?
Xeyr. "So + sifət + that" nəticə bildirir: "It was so cold that we stayed in" (elə soyuq idi ki, evdə qaldıq). "So that" isə məqsəd bildirir: "I left early so that I could get a seat" (yer tapım deyə tez çıxdım). İkincidə so və that yan-yana dayanır.
"So many" və "so much" fərqi nədir?
"So many" saylanan cəm isimlə işlənir: "so many people", "so many books". "So much" isə saylanmayan isimlə: "so much traffic", "so much money". Hər ikisinin yerinə "such a lot of" də demək olar.
"Too" ilə "so" arasında fərq nədir?
"So" güclü dərəcə və ya emosiya bildirir, çox vaxt "that" ilə nəticə gətirir: "so hot that I can't drink it". "Too" isə həddən artıq, ehtiyacdan çox deməkdir və "to + fel" ilə işlənir: "too hot to drink". Tərif üçün "too" işlətmə: "too delicious" şikayət kimi səslənir.
"So fun" demək olarmı?
Danışıq amerikan ingiliscəsində "so fun" tez-tez eşidilir, amma standart və imtahan üçün təhlükəsiz forma "such fun"-dır, çünki "fun" isimdir: "We had such fun". İsimdən əvvəl "so" deyil, "such" seç.
Paylaş:
Bütün məqalələr