IELTS-in yazı hissəsində iki tapşırıq var, amma bal baxımından onların çəkisi bərabər deyil. Task 2 yəni esse bütün Writing balının təxminən üçdə ikisini formalaşdırır. Deməli, 60 dəqiqəlik hissədə ən vacib tapşırıq budur və hazırlığı da ondan başlamaq məntiqlidir. Bir çox namizəd Reading və Listening-də 7 alır, amma Task 2-də 5,5-də ilişib qalır. Səbəb adətən ingilis dilinin zəifliyi olmur, esse strukturunun və tapşırığın tələbinin düzgün anlaşılmamasıdır.
Bu yazıda Task 2-nin formatını, bal meyarlarını, beş əsas esse növünü, hər paraqrafın necə qurulduğunu, sonda isə nümunə essenin təhlilini və dörd həftəlik hazırlıq planını tapacaqsan. Rəsmi şərtlər, vaxt və qiymətləndirmə detalları dəyişə bilər, ona görə son məlumatı həmişə IELTS-in rəsmi saytında yoxla. Aşağıdakı hissələr isə hazırlıq üçün sabit çərçivə verir.
IELTS Writing Task 2 nədir?
Task 2-də sənə mübahisəli və ya ictimai əhəmiyyətli mövzu verilir, sən isə həmin mövzuda öz mövqeyini əsaslandıraraq esse yazırsan. Mövzular gündəlik həyata yaxındır: təhsil, texnologiya, ətraf mühit, iş, sağlamlıq, şəhər həyatı, media, ailə. Mövzunu bilmək üçün ixtisaslı biliyə ehtiyac yoxdur. Önəmli olan fikrin aydın qurulması, əsaslandırılması və bunu düzgün ingilis dilində ifadə etməkdir.
Academic və General Training variantlarında Task 2 oxşar formatdadır. Fərq əsasən Task 1-dədir: Academic-də qrafik və ya diaqram təsvir edilir, General Training-də isə məktub yazılır. Yəni hansı variantı seçirsənsə seç, esse hazırlığı hər ikisi üçün eyni dərəcədə lazımdır. Bu, hazırlıq vaxtını planlaşdırarkən rahatlıq yaradır, çünki bir bacarıq iki variantı qapsayır.
Gözlənti belədir: minimum 250 söz, mövzuya birbaşa cavab, məntiqi inkişaf edən paraqraflar və geniş, lakin təbii lüğət. 250 sözdən qısa yazı Task Response meyarında cəzalandırılır. Maksimum həcm yoxdur, amma 320-340 sözdən uzun yazmaq çox vaxt vaxt çatışmazlığına və səhvlərin artmasına gətirir. Orta hesabla 260-300 söz ən sabit hədəfdir.
Dörd bal meyarı: examiner nəyə baxır?
Esseni yoxlayan examiner dörd meyarla işləyir və hər birindən 0-dan 9-a qədər bal verir. Final nəticə bu dörd balın ortasıdır, 0,5 dəqiqliklə yuvarlaqlaşdırılır. Meyarları anlamaq vacibdir, çünki hazırlığın yarısı bu qiymətləndirməyə uyğun yazmaqdır.
Burada bir mühüm nəticə var: dörd meyardan ikisi dil ilə, ikisi isə yazının məzmunu və təşkili ilə bağlıdır. Yəni ingilis dilin orta olsa belə, tapşırığa dəqiq cavab verib strukturu düzgün qursan, balını xeyli qaldıra bilərsən. Əksinə, çox gözəl cümlələr yazsan, amma sualın yarısına cavab verməsən, Task Response balı ağır şəkildə düşəcək.
Esse növləri: sual nə tələb edir?
Task 2 sualları bir neçə təkrarlanan formada gəlir. Növü düzgün müəyyən etmək birinci addımdır, çünki hər növün öz cavab strukturu var. Səhv növü seçsən, esse yaxşı yazılsa belə tapşırığa cavab vermiş olmursan.
Opinion (rəy esse). Sual adətən belə olur: "Bu fikirlə nə dərəcədə razısan?" Burada mövqeyini bildirirsən: tam razı, qismən razı və ya razı deyil. Mövqe girişdə yazılır və bütün esse boyunca ona sadiq qalırsan. Ən çox edilən səhv girişdə bir fikir, nəticədə başqa fikir yazmaqdır.
Discussion (müzakirə esse). Sual iki fikri göstərib "hər iki fikri müzakirə et və öz rəyini bildir" deyə tələb edir. Birinci əsas paraqraf bir baxışı, ikinci paraqraf digər baxışı izah edir, nəticədə isə öz mövqeyini verirsən. Rəy bildirmək tələb olunursa, onu atlamaq Task Response-u aşağı salır.
Advantages and disadvantages. Mövzunun müsbət və mənfi tərəflərini müqayisə edirsən. Bəzən sual "üstünlüklər mənfi tərəflərdən çoxdurmu?" kimi qoyulur və bu halda aydın mövqe tələb olunur. Sadəcə iki siyahı yazmaq yetərli deyil, çəkini qiymətləndirmək lazımdır.
Problem and solution. Mövzunun səbəblərini, nəticələrini və həll yollarını izah edirsən. Sual iki hissədən ibarətdirsə, hər birinə ayrıca paraqraf ayrılmalıdır. Həll təklif edərkən real və konkret təklif vermək lazımdır, "dövlət bununla məşğul olmalıdır" kimi ümumi cümlə kifayət etmir.
Two-part question (iki hissəli sual). Sənə iki ayrı sual verilir, məsələn "Bu niyə baş verir?" və "Bu müsbət hadisədirmi?". Hər suala ayrıca paraqraf ayırır, hər ikisini aydın cavablandırırsan. Bu növdə mövqe girişdə iki suala qısa cavabla bildirilir.
Esse strukturu: paraqraf-paraqraf
Standart IELTS essesi dörd paraqrafdan ibarətdir: giriş, iki əsas paraqraf və nəticə. Bu, yeganə mümkün forma deyil, amma ən sabit və ən az risk daşıyanıdır. Aşağıda hər hissənin vəzifəsi və təxmini həcmi göstərilib.
Giriş (2-3 cümlə, 40-50 söz). Birinci cümlədə mövzunu öz sözlərinlə yenidən ifadə edirsən. Sualı sözbəsöz köçürmək həm həcmi, həm də lüğət balını heç artırmır. İkinci cümlədə mövqeyini və ya esse planını bildirirsən. Məsələn, rəy essesində "Mən bu fikirlə qismən razıyam" yazırsan və əsas səbəbləri qısaca göstərirsən.
Birinci əsas paraqraf (90-110 söz). Paraqraf bir əsas fikirlə başlayır, sonra izah, sonra nümunə gəlir. Bu ardıcıllığı bir çox müəllim PEEL adlandırır: Point (fikir), Explanation (izah), Example (nümunə), Link (əsas fikrə bağlantı). Nümunə uydurma statistika olmamalıdır. Real həyatdan ümumi bir vəziyyət, tanış hadisə və ya məntiqi ssenari kifayətdir.
İkinci əsas paraqraf (90-110 söz). Eyni struktur, amma yeni fikir. Bu paraqraf ikinci səbəbi və ya qarşı tərəfin arqumentini verir. Rəy essesində adətən ikinci paraqraf birinci arqumentin davamıdır, müzakirə essesində isə qarşı baxışdır.
Nəticə (2-3 cümlə, 30-40 söz). Mövqeyi təkrar edirsən və iki əsas fikri bir cümlədə yığırsan. Nəticədə yeni fikir və ya yeni nümunə gətirmirsən. "In conclusion" kimi ifadə rəsmi bağlantıdır və tamamilə yararlıdır, amma onu yaxşı cümlə ilə dəstəkləmək lazımdır.
Nümunə esse və təhlil
Aşağıda opinion tipli bir sual və qısa nümunə cavab verilib. Esse bilərəkdən sadə dillə yazılıb ki, strukturu aydın görəsən. Hədəf 8+ olan namizəd daha geniş lüğət və daha rəngarəng cümlələr əlavə edər, amma struktur eyni qalır.
Sual: Some people believe that universities should focus on teaching practical skills rather than academic subjects. To what extent do you agree or disagree?
It is often argued that universities should prepare students for jobs instead of concentrating on theory. I partly agree with this view, because practical skills help graduates find work, but academic knowledge remains the foundation of those skills.
On the one hand, practical training makes graduates more competitive. Employers usually want people who can start working quickly, and students who have completed internships or project work already understand real workplace tasks. For example, a computer science graduate who has built several applications during their studies is likely to receive a job offer sooner than someone who has only memorised theory.
On the other hand, academic subjects teach students how to think critically and solve unfamiliar problems. Technology changes quickly, so a skill that is useful today may be outdated in five years. Graduates who understand the principles behind their field can adapt, while those who only learned a single tool may struggle. Mathematics and writing courses, for instance, build habits that remain valuable in any career.
In conclusion, universities should combine both approaches. Practical experience improves employment chances, but a strong academic base keeps graduates flexible throughout their careers.
Təhlilə baxaq. Giriş sualı öz sözlərlə təkrar edir ("prepare students for jobs" ifadəsi "practical skills" yerinə işlənib) və qısa, aydın mövqe bildirir. Hər əsas paraqraf bir fikirlə açılır, səbəb izah edir və konkret nümunə ilə bitir. Nəticədə yeni arqument yoxdur, yalnız mövqe təkrarlanır. Bağlayıcılar ("on the one hand", "for example", "in conclusion") yerindədir və həddindən artıq deyil. Bu, 7 ətrafı bal üçün yaxşı bünövrədir, 8 və yuxarı üçün isə daha dəqiq söz birləşmələri və mürəkkəb cümlələr əlavə olunmalıdır.
Lüğət və qrammatika: bal artıran seçimlər
Lexical Resource və Grammatical Range meyarlarında əsas xəta "mürəkkəb görünmək" cəhdidir. Namizəd əzbərlədiyi ağır sözləri və uzun cümlələri hər paraqrafa doldurur, nəticədə səhvlər artır. Examiner aydınlığı və dəqiqliyi sevir. Bir söz düzgün yerdə işləndisə, bal qazandırır. Eyni söz səhv yerdə işləndisə, bal itirdir.
Lüğət üçün mövzu üzrə söz birləşmələrini (collocations) öyrənmək tək sözləri öyrənməkdən daha effektivdir. "Make a decision", "reduce pollution", "raise awareness", "meet demand", "face challenges" kimi birləşmələr yazıya təbiilik verir. Bu cür birləşmələri sistemli yadda saxlamaq üçün intervallı təkrar üsulu işə yarayır və bunu lüğəti necə öyrənmək yazısındakı metodla tətbiq edə bilərsən. Ən çox rast gəlinən esse mövzuları üzrə (təhsil, texnologiya, ətraf mühit, sağlamlıq, iş) 10-15 söz birləşməsini hazır saxla.
Qrammatikada isə üç şeyə fokuslan. Birincisi, sadə cümlələri düzgün qur: subyekt, fel, tamamlıq. İkincisi, bir neçə mürəkkəb quruluşdan ehtiyatla istifadə et: şərt cümləsi (if), səbəb cümləsi (because, since), əksetmə cümləsi (although, whereas) və nisbi cümlə (who, which). Üçüncüsü, artikl, cəm və fel uyğunluğu kimi tez-tez edilən səhvləri yazıdan sonra yoxla. Bunlar balı qaldırmaq üçün ən ucuz yoldur.
Esse yazarkən qeyri-rəsmi ifadələrdən qaç. "Kids", "a lot of", "stuff" kimi sözlər akademik tonu pozur. Əvəzinə "children", "numerous", "issues" kimi neytral variantlara üstünlük ver. Eyni zamanda həddindən artıq rəsmi və qəliz sözlər də lazım deyil. Aydın cümlə həmişə uzun və qarışıq cümlədən yaxşıdır. Şəxsi əvəzlik "I" opinion essesində işlənə bilər, amma müzakirə essesində həddindən artıq işlətmə.
Vaxt bölgüsü və test günü taktikası
Writing hissəsi ümumilikdə 60 dəqiqədir və hansı tapşırığa nə qədər vaxt ayıracağın sənin seçimindir. Tövsiyə olunan bölgü Task 1 üçün təxminən 20, Task 2 üçün təxminən 40 dəqiqədir. Task 2 çəkisi böyük olduğu üçün ona ayrılan vaxtı qısaltmaq risklidir. Ən yaxşısı Task 1-i qısa vaxtda bitirib esse üçün tam 40 dəqiqə qalmasıdır.
Task 2 üçün aşağıdakı bölgü sabit nəticə verir: 5 dəqiqə sualı oxumaq və plan, 28-30 dəqiqə yazmaq, 4-5 dəqiqə yoxlamaq. Yoxlama mərhələsini atlamaq çox ağır səhvdir. Bir əsas fel formasının və ya artiklin düzəldilməsi bal fərqini yarada bilər. Yoxlayarkən əvvəlcə sualın bütün hissələrinə cavab verdiyini, sonra isə qrammatika və orfoqrafiyanı yoxla.
Həcmi izləmək üçün adi əl yazını bilməlisən. Kağız üzərində yazırsansa, bir sətirdə təxminən 10-12 söz yerləşir. Sətirlərin sayını əvvəlcədən müəyyən et ki, 250 sözü təxmini hesablaya biləsən. Kompüterlə imtahan verirsənsə, söz sayğacı ekranda görünür. Hər iki halda 250-dən aşağı düşmə, çünki bu, Task Response-da avtomatik cəza gətirir.
Dörd həftəlik hazırlıq planı
Aşağıdakı plan həftədə 5-6 saat vaxtı olan və Writing balını qaldırmaq istəyən namizəd üçündür. Hazırlığa daha çox vaxt ayıra bilirsənsə, hər addımı təkrar edə bilərsən. Ümumi IELTS hazırlığı üçün ielts hazırlığı yazısında bütün hissələr üzrə plan tapa bilərsən.
Ən çox edilən səhvlər
Task 2 yazılarında səhvlər kifayət qədər proqnozlaşdırılandır. Birinci səhv sualı tam oxumamaq və yalnız mövzunun ümumi mənasına cavab verməkdir. Məsələn, sual "səbəblər və həll yolları" soruşursa, amma esse yalnız səbəbləri sadalayırsa, Task Response balı kəskin düşür. Hər yazıdan əvvəl sualın hansı hissələrdən ibarət olduğunu qələmlə işarələ.
İkinci səhv əzbər şablondur. Çoxlu müəllimlər və dərsliklər hazır giriş və nəticə cümlələri təklif edir. Bunların bəzisi faydalıdır, amma examiner də bu şablonları yaxşı tanıyır. Əzbər cümləni sualın mövzusuna uyğunlaşdırmadan işlətmək bal gətirmir, bəzən isə mənfi təsir edir. Struktur şablonu istifadə et, söz şablonunu yox.
Üçüncü səhv mövqenin dəyişməsidir. Girişdə "razıyam" yazıb, ikinci paraqrafda əks fikri müdafiə edib, nəticədə "qismən razıyam" demək essenin ən zəif cəhətidir. Dördüncü səhv nümunələrin ümumi qalmasıdır: "məsələn, bəzi ölkələrdə" kimi ifadə heç nəyi sübut etmir. Konkret vəziyyət, kiçik ssenari və ya tanınmış hadisə esse arqumentini canlandırır.
Beşinci səhv öz səviyyəsindən yüksək dil cəhdi və sonra qrammatik xaosdur. Altıncı səhv isə hazırlığı yalnız yazmaqla məhdudlaşdırmaqdır. Yazı bacarığı oxu və dinləmə ilə bağlıdır: yaxşı esse nümunələrini oxumaq söz birləşmələrini və struktur modellərini yadda saxlamağa kömək edir. Bu qədər geniş bacarıq bazası üçün ingilis dili 4 bacarıq yazısındakı yanaşmanı izləmək faydalıdır, çünki yazı tək başına inkişaf etmir.
Yeddinci səhv rəy almadan çalışmaqdır. Öz esseni özün qiymətləndirmək çətindir, çünki səhvləri həmişə görmürsən. Müəllim və ya təcrübəli yoldaş səhvlərini bir neçə dəqiqədə göstərir və hansı meyarda zəif olduğunu aydınlaşdırır. IELTS yazısı üzərində işləyən ingilis dili repetitorları arasından seçim edərək fərdi rəy ala bilərsən.
TOEFL Writing ilə fərqlər
IELTS-lə TOEFL arasında seçim edənlər üçün yazı hissələrinin fərqləri də maraqlıdır. TOEFL-də yazı tapşırıqları fərqli formatdadır və mətn oxuyub dinləmədən sonra yazmaq (integrated) tələb olunur. IELTS Task 2 isə birbaşa mövzu üzrə fikir yazmaqdır. Yəni IELTS-də mövzunu şəxsi mövqeyin və məntiqinlə inkişaf etdirirsən, TOEFL-də isə mənbələrdən aldığın məlumatı sintez edirsən. TOEFL formatı və yazı hissələri barədə toefl writing haqqında yazıda ətraflı məlumat var.
Əgər hansı testin sənə daha uyğun olduğunu qərarlaşdırmamısansa, ielts toefl difference yazısı hər iki testi yazı, danışıq, qiymət və qəbul baxımından müqayisə edir. Esse yazmaqda rahatsansa və öz fikrini sərbəst ifadə etməyi sevirsənsə, IELTS çox vaxt daha təbii seçim olur.
Nəticə: Task 2 necə sistemli hazırlanmalıdır?
IELTS Writing Task 2 gizli sirr tələb etmir. Bu, strukturu, meyarları və dili birlikdə idarə etmək bacarığıdır. İlk addım sualı düzgün oxuyub esse növünü müəyyən etməkdir. İkinci addım dörd paraqraflı planla işləməkdir. Üçüncü addım mövzu üzrə söz birləşmələri və sadə, dəqiq cümlə quruluşlarını məşq etməkdir. Dördüncü addım isə kənar rəy almaq və səhv jurnalı ilə zəif nöqtələri aradan qaldırmaqdır.
Əgər cari yazı səviyyən hədəf baldan xeyli aşağıdırsa, yalnız esse məşqi kifayət etməyəcək. Bu halda ümumi dil bazasını gücləndirmək lazımdır. Strukturlu ingilis dili kursları həm qrammatika, həm də yazı vərdişlərini ardıcıl qurmağa kömək edir. İmtahan haqqı, qeydiyyat və vaxt barədə isə ielts imtahan qiyməti yazısında məlumat tapa bilərsən ki, hazırlıq planını büdcə ilə birlikdə qurasan.