Will — gələcək proqnoz
Keçdiyin dərslər: 0 / 46
Keçən dərsdə going to ilə gələcək planları öyrəndik və söz verdik: bu gün gələcəyi deməyin ikinci yolu olan will ilə tanış olacağıq. "Sənə zəng edəcəyəm", "Yağış yağacaq, məncə", "Narahat olma, unutmayacağam" kimi cümlələr gündəlik həyatda hər addımda lazım olur. Bəs going to varkən niyə will də lazımdır? Çünki iki qurğu eyni şey deyil: going to əvvəlcədən qərar verilmiş planı və gözlə görünən nişanəni göstərir, will isə ani qərarı, vədi, təklifi və fikrə əsaslanan proqnozu.
Yaxşı xəbər: will ingilis dilinin ən asan köməkçi felidir. Hamı üçün eyni qalır, nə -s alır, nə də ondan sonra to gəlir. Dərs 15-dəki can və Dərs 16-dakı must ilə eyni ailədəndir. Bu dərsdə üç hissəni ardıcıl keçəcəyik, hər birindən sonra məşq var, sonda isə 12 suallıq test. Dərsin ən maraqlı yeri dördüncü hissədir: will və going to-nu yan-yana qoyub fərqi bir sualla yoxlamağı öyrənəcəksən.
Quruluş: will + ilkin fel
Azərbaycan dilində gələcək zaman bir şəkilçi ilə düzəlir: gedəcəyəm, yazacaqsan, öyrənəcəyik. İngilis dilində isə felin özü dəyişmir. Onun qarşısına kiçik bir köməkçi söz qoyulur, o da will-dir:
Üç şeyi yadda saxla. Birinci, will bütün şəxslərdə eynidir. He wills yoxdur. Be feli ilə (am/is/are) və going to ilə müqayisədə burada seçim problemi yoxdur: mübtədadan asılı olmayaraq həmişə will. İkinci, will-dən sonra to yoxdur. I will to go səhvdir, düzgün: I will go. Going to-da to var idi, burada yoxdur, ikisini qarışdırma. Üçüncü, will-dən sonra fel yenə ilkin formadadır: She will arrives və ya She will arriving səhvdir. Present Simple dərsindəki -s qaydası burada işləmir, çünki zamanı artıq will göstərir.
Danışıqda demək olar ki, həmişə qısa forma işlənir: I'll, you'll, he'll, she'll, it'll, we'll, they'll. Yazıda da tez-tez görəcəksən. Rəsmi məktubda və vurğu lazım olanda tam will yazılır. Sual və cavabın sonunda qısa forma işlənmir: Yes, I will düzgündür, Yes, I'll səhvdir (bunu birazdan görəcəyik).
Will dərsin əvvəlində dediyimiz kimi can və must ilə eyni qaydada işləyir. Bu üç sözün ortaq xüsusiyyəti: mübtədadan asılı olmayaraq forma dəyişmir, ardınca ilkin fel gəlir. Buna modal köməkçi fel deyilir. Bu adı indi yadda saxlamaq məcburi deyil, amma qaydanı bir dəfə mənimsəyəndə üç söz üçün birdən işləyir.
Nümunələr tərcümə ilə:
- I'll send you the file tonight. Faylı bu axşam sənə göndərəcəyəm.
- Tahir will be at the station at nine. Tahir doqquzda stansiyada olacaq.
- We'll see. Görərik.
- It'll be fine. Hər şey yaxşı olacaq.
- They'll love the cake. Onlar tortu bəyənəcəklər.
I think it ___ be a great concert.
- will
- wills
- is will
Will bütün şəxslərdə eynidir: It will be. Will-ə nə -s, nə də başqa şəkilçi qoşulur.
Which sentence is correct?
- She will call you tonight.
- She wills call you tonight.
- She will to call you tonight.
Will-dən sonra to yoxdur, fel ilkin formadadır: She will call.
Which sentence is correct?
- We will arrive at six.
- We will arrives at six.
- We will arriving at six.
Will-dən sonra felə -s və ya -ing qoşulmur: We will arrive.
<i>I'll help you.</i> cümləsində <i>I'll</i> nəyin qısaltmasıdır?
- I will
- I shall be
- I has
I'll = I will. Danışıqda hamı qısa formadan istifadə edir: you'll, he'll, she'll, it'll, we'll, they'll.
My brother ___ be here in ten minutes. (will)
Brother = he, amma will dəyişmir: He will be here və ya He'll be here.
They will ___ the results tomorrow. (get)
Will-dən sonra fel ilkin formada qalır: will get. Nə gets, nə getting.
İnkar, sual və qısa cavab: yenə köməkçi işi görür
Will özü köməkçi olduğu üçün inkar və sual üçün başqa söz çağırmırıq. Do/does/did burada yoxdur. Can ilə necə edirdinsə, will ilə də eyni:
Won't sözü will not-un qısa formasıdır. Yazılışı qeyri-adidir: "willn't" yox, won't. Bunu bir dəfə əzbərlə. Sualda will mübtədadan əvvələ keçir: You will → Will you...? Bu, be feli dərsindəki sual qaydasının eynisidir, sadəcə be əvəzinə will var.
Qısa cavab sualdakı köməkçini təkrar edir. Sualda will varsa, cavabda da will: Will they win? Yes, they will. Heç vaxt Yes, they do demirik, çünki sualda do yoxdur. Yes cavabında qısaltma olmur (Yes, I'll səhvdir, düzgün: Yes, I will), No cavabında isə won't qısaltması normaldır: No, I won't. Bu qayda Dərs 1-dən bəri bütün köməkçi fellərdə eynidir.
Sual sözləri ilə də qayda dəyişmir. Sual sözləri dərsində öyrəndiyin qayda: sual sözü ən əvvəldə, sonra köməkçi, sonra mübtəda:
- What will you do after the course? Kursdan sonra nə edəcəksən?
- When will the guests arrive? Qonaqlar nə vaxt gələcək?
- Where will we meet? Harada görüşəcəyik?
- How will she get there? O, oraya necə çatacaq?
- Who will win, do you think? Sənin fikrincə, kim qalib gələcək?
Burada kiçik, amma faydalı bir qeyd var: Who will win? sualında Who mübtədadır, ona görə sözlərin sırası dəyişmir. Əlavə köməkçi də gəlmir. Cavab da qısadır: Tural will. və ya Tural will win.
Nümunələr tərcümə ilə:
- The shop won't open before ten. Dükan onadək açılmayacaq.
- Gunel won't be at the meeting. Günel iclasda olmayacaq.
- Will the bus be late? Avtobus gecikəcək?
- Will your brother join us? Qardaşın bizə qoşulacaq?
- What time will you leave? Saat neçədə yola düşəcəksən?
Don't worry. I ___ tell anyone your secret.
- won't
- don't
- willn't
Will + not = won't. "Willn't" yoxdur: I won't tell.
Which question is correct?
- Will you come to the party?
- Do you will come to the party?
- Will you to come to the party?
Sual üçün will mübtədadan əvvələ keçir: Will you come? Do/does lazım deyil.
Hansı cavab <i>Will she be late?</i> sualına uyğundur?
- No, she won't.
- No, she doesn't.
- No, she willn't.
Sualdakı köməkçi cavabda təkrarlanır: No, she won't.
Hansı cavab <i>Will they win?</i> sualına uyğundur?
- Yes, they will.
- Yes, they'll.
- Yes, they do.
Yes cavabında qısaltma işlətmirik: Yes, they will. No cavabında won't normaldır.
___ you help me with this bag? (sual, xahiş)
Sual: Will you help me? Will cümlənin əvvəlinə keçir.
What ___ you do after school? (will)
Sual sözündən sonra köməkçi gəlir (Dərs 14): What will you do? Mübtədadan əvvəl.
Will-in üç işi: ani qərar, vəd və təklif, fikir və proqnoz
İndi dərsin əsas hissəsinə gəldik. Will-in üç işi var və hər biri gündəlik söhbətdə saysız-hesabsız dəfə lazım olur.
Birinci iş: ani qərar. Danışmazdan bir saniyə əvvələ qədər qərar yox idi. Vəziyyəti görürsən və dərhal qərar verirsən:
- The phone is ringing. I'll get it. Telefon çalır. Mən götürərəm.
- We're out of bread. I'll go to the shop. Çörəyimiz qurtarıb. Mən dükana gedərəm.
- It's so noisy in here. I'll close the window. Burada çox səs-küy var. Pəncərəni bağlayaram.
- I'll have the soup, please. Mən şorba götürərəm, zəhmət olmasa. (Restoranda sifariş verəndə.)
İkinci iş: vəd, təklif və xahiş. Birinin qarşısında öhdəlik götürürsən, kömək təklif edirsən və ya nəzakətlə nəsə istəyirsən:
- I promise I won't tell anyone. Söz verirəm ki, heç kimə deməyəcəyəm.
- Don't worry, I'll be there at eight. Narahat olma, səkkizdə orada olacağam.
- I'll carry your bag. Çantanı mən daşıyaram. (Təklif)
- Will you open the door for me, please? Qapını mənim üçün açarsan, zəhmət olmasa? (Xahiş)
Üçüncü iş: fikir və proqnoz. Gələcəkdə nə olacağını düşünürsən, amma əlində gözlə görünən sübut yoxdur. Bu, sənin fikrindir, təxminindir, gözləntindir:
- I think it will rain tomorrow. Məncə, sabah yağış yağacaq.
- She'll probably pass the exam. O, yəqin ki, imtahandan keçəcək.
- In ten years, everyone will use electric cars. On ildən sonra hamı elektrik avtomobillərindən istifadə edəcək.
- I'm sure you'll like Xaçmaz. Əminəm ki, Xaçmaz xoşuna gələcək.
Üç işin ortaq cəhəti: heç birində əvvəlcədən hazırlanmış plan yoxdur. Ya qərar o anda doğur, ya söz verirsən, yaxud sadəcə fikrini deyirsən. Plan olsaydı, going to deyərdik. Yoxlama sualı sadədir: "Mən bunu əvvəlcədən qərara almışdım?" Xeyr isə will.
Azərbaycan dilində bu üç hal eyni -acaq/-əcək şəkilçisi ilə deyilir: götürəcəyəm həm ani qərardır, həm vəd, həm də plan ola bilər. İngilis dilində isə fərq hiss olunur və seçim sənindir. Ona görə azərbaycanlı öyrənənlər çox vaxt hər yerdə will deyir və ya hər yerdə going to deyir. Bu, böyük fəlakət deyil, amma fərqi bilmək səni təbii danışan edir.
The phone is ringing. I ___ answer it!
- 'll
- 'm going to
- am going
Qərarı elə indi, danışarkən verirsən, plan əvvəlcədən olmayıb: I'll answer it.
Don't worry about the dog. I ___ feed it while you're away.
- will
- am going
- feeds
Bu bir vəddir: I will feed it. Vəd verəndə will deyirik.
I think prices ___ go up next year. (fikir)
- will
- are going
- do
I think + will: fikir və ehtimal bildirir. I think prices will go up.
Which sentence is an instant decision?
- It's cold in here. I'll close the window.
- I'm going to close the window at five.
- I closed the window.
Birinci cümlədə qərar elə o anda doğur və will işlənir. İkincidə qərar əvvəlcədən verilib, üçüncü keçmişdir.
A: We have no milk. B: Oh, I ___ buy some on my way home.
Çatışmazlığı indicə fərq edib qərar verirsən: I'll buy.
I promise I ___ forget your birthday again. (inkar)
Vəd inkarda da will ilə qurulur: I won't forget.
Will və going to: fərqi bir sualla yoxla
Gəlin iki qurğunu yan-yana qoyaq. Eyni cümləni iki cür demək olar, amma mənası dəyişir:
- I'm going to paint the kitchen on Sunday. (Plan hazırdır.)
- Look at the sky! It's going to rain. (Nişanə var.)
- The kitchen looks dirty. I'll paint it. (İndicə qərar verdim.)
- I think it will rain. (Fikrimcə, sübut yoxdur.)
Eyni vəziyyət iki dialoqda necə dəyişir, baxaq. Birincidə qərar əvvəlcədən verilib: "What are you doing this weekend?" "I'm going to visit my aunt. I bought the tickets yesterday." Bilet alınıb, plan var, going to. İkincidə isə qərar elə həmin an doğur: "We have no tickets for tomorrow." "Oh, I'll call my cousin. Maybe he can help." Əvvəl heç bir fikir yox idi, indicə qərar verildi, will.
Proqnozlarda isə fərq nişanədədir. Qara buludlar görürsən və "yağış yağacaq" deyirsən: It's going to rain. Heç nə görmürsən, sadəcə mövsümə və təcrübəyə güvənirsən: I think it will rain in November. Çox vaxt hər ikisi düzgün sayılır, ona görə qorxma: danışıqda əksər proqnoz cümləsində iki variant da işləyir. Ən vacib qaydalar bunlardır: plan = going to, təklif və vəd = will.
Bir nüans da var: will + be qalıbı proqnozlarda çox işlənir. It will be fun. You'll be fine. She'll be happy. They won't be late. Bunlar hazır qalıplardır, xüsusilə It will be fun və You'll be fine danışıqda çox eşidiləcək.
Probably, maybe və fikir ifadələri
Gələcək haqqında hər şeyi 100% bilmirik. Ehtimal bildirmək üçün yardımçı sözlər var və onların cümlədəki yeri qaydalıdır.
Probably (yəqin ki) will-dən əvvəl gəlir, inkarda isə won't-dan əvvəl: She will probably come. She'll probably be late. They probably won't come. "Will probably" birlikdə yadda saxla. She probably will də olur, amma əvvəlki variant daha təbiidir. Maybe (bəlkə) isə cümlənin əvvəlinə yazılır: Maybe she will call. Maybe it will rain. Perhaps eynidir, bir az rəsmidir.
Fikir bildirməyin ən sadə yolu I think + will: I think she'll like it. İnkar olanda ingilislər fikri inkar edir: I don't think + will. I don't think it will rain dedikdə "yağış yağmayacağını düşünürəm" deməkdir. Burada I think it won't rain demək mümkündür, amma tək-tük işlənir. Başqa faydalı ifadələr: I'm sure (əminəm), I hope (ümid edirəm), I expect (gözləyirəm).
- I hope you'll enjoy the trip. Ümid edirəm ki, səyahətdən zövq alacaqsan.
- I'm sure they'll understand. Əminəm ki, onlar anlayacaq.
- I don't think the test will be difficult. Məncə, test çətin olmayacaq.
- Maybe we'll go to Quba next summer. Bəlkə gələn yay Qubaya gedək.
Zaman sözləri going to ilə eynidir: tomorrow, tonight, next week, in two days, soon, one day. Yalnız when və if sözlərindən sonra will işlətmirik, bunu B1 səviyyəsində birinci şərt cümlələrində (First Conditional) öyrənəcəyik. İndi isə bu qədər kifayətdir.
Danışıqda ən çox işlənən will qalıpları: I'll be right back. (Dərhal qayıdıram.), I'll let you know. (Sənə xəbər verəcəyəm.), I'll think about it. (Fikirləşərəm.), It will take about an hour. (Təxminən bir saat çəkəcək.), That will be all. (Bu qədər kifayətdir.) Bunları cümlə kimi əzbərlə.
Sevil has already bought the paint. She ___ paint her room tomorrow.
- is going to
- will
- wills
Boya alınıb, plan var: She is going to paint (Dərs 17). Plan üçün going to seçirik.
Look at that car! It ___ hit the wall!
- is going to
- will
- are going
Nişanə gözümüzün önündədir: It is going to hit. Gözlə görülən nişanədə going to işlənir.
Where does <i>probably</i> go in a sentence with will?
- will probably go
- probably will to go
- will go probably
Probably will-dən əvvəl gəlir: She will probably call. İnkarda isə probably won't.
Which sentence is correct?
- I don't think it will rain.
- I think it won't rain, yes.
- I think it willn't rain.
İngiliscədə fikrin inkarı çox vaxt I don't think + will kimi qurulur.
It's very hot. I'll ___ you a glass of water. (bring)
Təklif edəndə də will işlənir və fel ilkin formadadır: I'll bring.
I ___ probably stay home tonight. (will, qısa forma)
I'll probably stay: probably will-dən əvvəldir, qısaltma ilə də olur.
Canlı dialoq: sürpriz ad günü
Bazar ertəsi səhərdir. İş yoldaşları Səbinə və Tahir həmkarları Elmarın ad günü üçün sürpriz hazırlayırlar. Hər cümlədə will-in hansı işini gördüyünü tap:
- Səbinə: Elmar's birthday is on Friday. I'm going to organise a surprise party. (Elmarın ad günü cümə günüdür. Sürpriz ziyafət təşkil etməyi planlaşdırıram.)
- Tahir: Great idea! I'll bring the cake. (Əla fikir! Tortu mən gətirərəm.)
- Səbinə: Thanks! Will you pick it up on Thursday? (Sağ ol! Cümə axşamı götürərsən?)
- Tahir: Yes, I will. I promise I won't forget this time. (Bəli. Söz verirəm ki, bu dəfə unutmayacağam.)
- Səbinə: Perfect. What will Elmar think when he walks in? (Əla. İçəri girəndə Elmar nə düşünəcək?)
- Tahir: I think he'll be very surprised. He probably won't suspect anything. (Məncə, çox təəccüblənəcək. Yəqin ki, heç nədən şübhələnməyəcək.)
- Səbinə: Oh, the phone is ringing. It's Elmar! (Telefon çalır. Elmardır!)
- Tahir: I'll answer and talk to him. You hide the balloons! (Mən cavab verib onunla danışaram. Sən şarları gizlət!)
- Səbinə: Thank you. It'll be fun, I'm sure. (Təşəkkür edirəm. Əylənəcəyik, əminəm.)
Dialoqda hər şey var. I'm going to organise (plan, Dərs 17), I'll bring (təklif), Will you pick it up? (xahiş və sual), Yes, I will (qısa cavab), I won't forget (vəd), What will Elmar think? (sual sözü ilə), He'll be surprised (fikir), He probably won't suspect (probably yeri), I'll answer (ani qərar). Bir dəfə ucadan oxu, sonra Tahirin cavablarını örtüb özün cavab ver.
Azərbaycanlıların will ilə ən çox etdiyi 6 səhv
Səhvlərin əksəri ya başqa qurğularla qarışdırmaqdan, və ya "gələcək zaman bir şəkilçidir" fikrindən gəlir. Gör hansını özündə tanıyırsan:
Dördüncü səhv ən çox rast gəlinəndir. Səbəb Present Simple dərsindəki do/does qaydasıdır: beynimiz hər sualda do axtarır. Amma will (can və must kimi) özü köməkçidir, ikinci köməkçiyə ehtiyac yoxdur. Qaydanı belə yadda saxla: cümlədə will varsa, do/does lazım deyil.
Əgər başqa tipik səhvlərə də baxmaq istəyirsənsə, azərbaycanlıların ingilis dilində etdiyi səhvlər siyahısı yaxşı davamdır. Will ilə daha çox cümlə qurmaq üçün isə sözlər lazımdır: a1 səviyyə ingilis dili sözlər siyahısından gündə 10 fel götür və hər biri ilə I'll ... cümləsi yaz.
Ev tapşırığı: söz ver, təklif et, proqnoz de
Testdən əvvəl qaydanı real həyatda işlət. Dəftərə bu tapşırıqları yaz:
- Özünə 3 vəd ver: I'll wake up early. I won't eat sweets after dinner. I'll study English every day.
- Evdəki vəziyyətə baxıb 3 ani qərar yaz: The room is messy. I'll clean it. The kettle is empty. I'll fill it.
- Ailə üzvlərinə 3 təklif et: I'll cook dinner. I'll wash the dishes. I'll help you with your homework.
- Gələcək haqqında 3 fikir yaz: I think winter will be cold. I think my team will win. In five years, I'll speak English well.
- İki sual yaz və cavab ver: Will you be at home tonight? Yes, I will. / No, I won't.
Sonra hər cümlədə üç şeyi yoxla: will dəyişməzdir, to yoxdur, fel ilkin formadadır. Bundan sonra going to ilə fərq də aydınlaşacaq.
Yekun test
Bütün dərsi birlikdə yoxlayaq. 12 sualdan ən azı 10-na düzgün cavab versən, dərs keçilmiş sayılır və növbəti dərsin düyməsi yaşıl rəngə boyanacaq. Səhv etsən, narahat olma: hər cavabın altında izah var, "Yenidən et" düyməsi ilə testi təkrar edə bilərsən.
He ___ be ready in a minute.
- will
- wills
- is will
Will hamı üçün eynidir: He will be.
Which sentence is correct?
- I will visit you next week.
- I will to visit you next week.
- I will visiting you next week.
Will-dən sonra to və -ing olmur: I will visit.
Which question is correct?
- Will it rain tomorrow?
- Does it will rain tomorrow?
- Will it to rain tomorrow?
Sual: Will it rain? Will mübtədadan əvvələ keçir.
I'm sorry. I ___ be late again. (inkar, vəd)
I won't be late: vəd inkarda da will ilə deyilir.
The bag looks heavy. I ___ carry it for you.
- 'll
- 'm going to
- carrying
Təklif və ani qərar: I'll carry it.
Hansı cavab <i>Will you call me?</i> sualına uyğundur?
- Yes, I will.
- Yes, I do.
- Yes, I'll.
Sualdakı köməkçi cavabda təkrarlanır, Yes cavabında qısaltma olmur: Yes, I will.
What time ___ the shop open tomorrow? (will)
What time will the shop open? Sual sözü, sonra will, sonra mübtəda.
Look at the clouds! It ___ rain.
- is going to
- will to
- wills
Gözlə görülən nişanə var, ona görə going to: It is going to rain.
Which sentence is a plan made before?
- I'm going to start a diet on Monday.
- Oh, it's late. I'll take a taxi.
- I think she will win.
Birinci cümlədə qərar əvvəlcədən verilib. Qalan ikisi ani qərar və fikirdir.
I think she ___ pass the exam. (will, qısa forma)
I think she'll pass: fikir bildirəndə will işlənir.
Which sentence is correct?
- She will probably come.
- She probably will to come.
- She will comes probably.
Probably will-dən əvvəl gəlir: She will probably come.
Which sentence is correct?
- I don't think he will come.
- I think he doesn't will come.
- I don't think he wills come.
Fikrin inkarı: I don't think he will come. Will bütün şəxslərdə dəyişməzdir.
Növbəti addım
Will ilə ani qərarları, vədləri, təklifləri və fikrə əsaslanan proqnozları öyrəndik, going to ilə fərqi də gördük. Növbəti dərsdə müqayisə dərəcələrini öyrənəcəyik: bigger, the biggest, more interesting, the most expensive. İki şeyi bir-biri ilə, bir neçə şeyi isə hamısı ilə müqayisə etməyi öyrənəcəksən. Orada than sözünü və qısa və uzun sifətlər arasındakı fərqi göstərəcəyik.
Qaydaları əlavə nümunələrlə görmək istəsən, Cambridge Dictionary-nin will haqqında səhifəsi yaxşı mənbədir. Öyrəndiklərini danışıqda yoxlamaq istəyirsənsə, ingilis dili repetitorları tap.